"Trục châu Á" của TQ là để dằn mặt Mỹ

Đăng Bởi  - 

Quân đội TQ rèn luyện
Quân đội TQ rèn luyện
Ý tưởng “Con đường tơ lụa”, cùng một diễn đàn an ninh bí mật do Kazakhstan khởi xướng và một ngân hàng cơ sở hạ tầng châu Á có số vốn 50 tỉ USD: đó chỉ là vài thành tố trong chiến lược của Trung Quốc (TQ), để làm đối trọng với chính sách “xoay trục về châu Á” của Mỹ.
Một ngân hàng đối địch với WB, ADB?
Một trong những hướng mở quan hệ ngoại giao của TQ là ý tưởng ngân hàng đầu tư cơ sở hạ tầng châu Á (viết tắt NH) do ông Tập Cận Bình đề nghị hồi tháng 10.2013, nhân một chuyến thăm châu Á.  
Trong tuần này, Bộ trưởng Tài chính Lou Jiwei nói Bắc Kinh có thể sẽ nắm 50% cổ phần NH này. Các nhà ngoại giao nói đây là cách để TQ làm đối thủ của Ngân hàng Thế giới (WB) và Ngân hàng phát triển châu Á (ADB), dù Bắc Kinh nói vai trò của NH chỉ là bổ túc, không phải cạnh tranh.
Mỹ và Nhật có nhiều quyền hạn nhất ở WB và ADB. Một quan chức cấp cao giấu tên ở chính phủ Mỹ nói: Mỹ không đoan chắc NH sẽ có sự lãnh đạo nghiêm minh, tuân thủ các tiêu chuẩn của các thể chế tài chính như ADB, WB.
Ông còn cho biết: Mỹ không nghĩ việc lập NH này “có giá trị cộng thêm” cho khu vực, Mỹ cũng nêu quan điểm này với các đồng minh châu Á.
Bộ trưởng Tài chính TQ nói sẵn sàng đón nhận Mỹ và Nhật làm thành viên NH. Các quan chức cấp cao Trung - Mỹ sẽ trao đổi về chuyện này cùng nhiều lãnh vực khác, tại diễn đàn Đối thoại Kinh tế và chiến lược tổ chức tại Bắc Kinh ngày 9 và 10.7 tới.
TQ xem NH là cách để phát thông điệp họ chỉ có những ý định tốt cho châu Á - khu vực mà các nước đang phát triển như Việt Nam, Philippines tố cáo Bắc Kinh hung hăng tranh chấp chủ quyền.
"TQ giữ nguyên tắc cơ bản trong ngoại giao khu vực là hữu nghị hợp tác với các láng giềng”, theo Bộ trưởng Lou.
Trên nền tảng đó, TQ cũng “nhử” những phần thưởng thương mại - tài chính đối với Trung Á, ủng hộ nỗ lực tái lập “Con đường Tơ lụa”, từng một thời là tuyến vận chuyển các kho tàng, hàng hóa giữa TQ với Địa Trung Hải.
TQ còn thúc đẩy nhiều thỏa thuận thương mại trong khu vực, nhưng lại không thương lượng để tham gia khối Đối tác liên Thái Bình Dương (TPP) gồm 12 quốc gia, mà Mỹ và Nhật là hai nền kinh tế lớn nhất.
Nụ cười tiềm ẩn ánh thép lạnh
Một hướng khác là “thổi làn hơi mới” vào Hội nghị tương tác - các biện pháp xây dựng lòng tin ở châu Á (CICA), vốn chẳng ai biết đến từ khi Kazakhstan đề xuất tổ chức để quảng bá an ninh và hòa bình hồi năm 1992.
CICA gồm 20 nước châu Á, Nga cùng vài quốc gia Trung Đông. Mỹ, Nhật và Philippines không là thành viên trong nhóm này.
TQ nhận vai trò chủ tịch CICA (trong 3 năm) tại một hội nghị thượng đỉnh ở Thượng Hải hồi tháng 5. Khi ấy, đài truyền hình trung ương TQ tường thuật trực tiếp từng chiếc xe sang treo cờ TQ lần lượt vào trung tâm hội nghị, các lãnh đạo khách mời được đi trên thảm đỏ rồi bắt tay ông Tập.
Ở hội nghị đó, ông Tập nói về “Khái niệm an ninh châu Á” và TQ sẽ khai phá công thức cho một bộ quy định ứng xử vì an ninh khu vực, cùng một chương trình đối tác an ninh châu Á.
Dù không nói rõ các chi tiết, cũng không đề cập những vụ tranh chấp chủ quyền - như vụ đòi độc chiếm biển Đông - ông Tập chỉ trích các nước châu Á “theo đuôi Mỹ” lập liên minh quân sự chống TQ.
“Các vấn đề châu Á phải để người châu Á giải quyết và an ninh châu Á phải do dân tộc châu Á bảo vệ”, ông Tập nói.
Thứ Bảy 28.6 qua, ông Tập tươi cười tiếp đón còn các lãnh đạo Ấn Độ và Myanmar nghiêm mặt nghi ngờ, để kỷ niệm 60 năm ngày ký 5 nguyên tắc sống chung hòa bình (hồi năm 1954) vốn là một lời hứa hòa bình giữa TQ, Ấn và Miến Điện (Myanmar ngày nay).
Ông Tập tiếp đón thượng khách dự CICA 2014 
Ông Tập đã dẫn lời nhà văn Ấn Độ Rabindranath Tagore đoạt giải Nobel, khi đọc diễn văn phó Tổng thống Ấn Độ, nước mà TQ đang có tranh chấp biên giới.
Nhưng thông điệp hòa bình của TQ vẫn không làm các láng giềng bớt nghi ngờ. Chuyên gia Goodman của Trung tâm nghiên cứu chiến lược an ninh (CSIS) kết luận: “Từ lâu, TQ mở chiến dịch ngoại giao nụ cười trong khu vực, nhưng thử thách cho TQ là nhiều nước láng giềng có thể thấy ánh thép lạnh bên dưới chiếc áo choàng”. 
Chấm dứt “giấu mình chờ thời”
Trong khi lãnh đạo TQ không đặt tên cho danh sách các đường lối ngày càng tăng của chính phủ, hoặc không nói chúng có mục tiêu chính là gì, các chuyên gia về TQ và các nhà ngoại giao đều nói Bắc Kinh đang định hình cấu trúc tài chính và an ninh châu Á theo ý họ.  
"TQ đang nỗ lực lập chiến lược đối trọng của riêng họ”, theo Sun Zhe, chủ nhiệm Viện quan hệ Trung - Mỹ ở đại học Thanh Hoa (TQ) và là cố vấn chính sách đối ngoại của chính phủ TQ.
Còn theo một nhà ngoại phương Tây ở Bắc Kinh theo dõi quan hệ quốc tế của TQ thì “Toàn bộ những đường hướng đối trọng này đều nhằm vào Mỹ”.
Chính sách “xoay trục về châu Á” của Tổng thống Mỹ Barack Obama nhằm tái tập trung vào các nền kinh tế năng động ở châu Á, vào lúc Mỹ muốn thoát khỏi hai cuộc chiến quá tốn kém ở Iraq và Afghanistan.
Nhưng Bắc Kinh xem chính sách này là cách kiềm chế tầm ảnh hưởng ngày càng lớn của Mỹ, nhất là việc Mỹ đang tăng cường quan hệ với các đồng minh an ninh châu Á như Nhật Bản và Philippines, hai nước mà TQ đang tranh chấp chủ quyền biển đảo.
Mỹ tuyên bố không hề toan tính kiềm chế TQ.
Chính sách đối ngoại của TQ từ khi bắt đầu cải cách kinh tế hồi 30 năm trước, là “ẩn mình chờ thời”, khái niệm của cựu lãnh tụ Đặng Tiểu Bình.
Đến đầu năm nay, Ngoại trưởng Vương Nghị tung ta chủ trương đối ngoại khu vực hung hăng hơn khi nói: “Chúng ta phải đón nhận vai trò một quốc gia gánh trách nhiệm về các vấn đề quốc tế”.

Trần Trí (theo Reuters) /MTG

Popular posts from this blog

Những tên làng kỳ lạ nhất VN

“Phượt” miền Tây