Trọng tài thiên vị đội chủ nhà Brazil tại World Cup 2014?

Đăng Bởi  - 

Nguồn ảnh: Getty Images
Nguồn ảnh: Getty Images
Từ trước thềm World Cup cho tới nay, các nhà quan sát, bình luận viên, độc giả và ngay cả HLV đội tuyển các quốc gia đã nhiều lần bày tỏ sự hoài nghi, mối lo ngại về việc trọng tài thiên vị cho đội chủ nhà. Đỉnh điểm minh chứng cho sự ‘nghi ngờ’ này ở trận đấu diễn ra giữa Brazil và Colombia. 
Trong lần đụng độ đó, thời gian diễn ra thực tế của trận đấu chỉ có 39 phút, trong khi thời gian trung bình một trận đấu tại giải kỳ này là 58 phút (theo FIFA). Thống kê sau trận đấu cho thấy Brazil đã có một màn trình diễn ‘không đẹp’ với 31 pha phạm lỗi - nhiều nhất tại giải lần này, trong khi Colombia kém hơn với 23 lần và mỗi đội chỉ nhận 2 thẻ vàng. 
Ít lâu sau, xuất hiện các chỉ trích cho rằng trọng tài được chỉ đạo không phát thẻ vàng nhiều vì trước đó đã có tới 5 cầu thủ trong đội hình chính thức của Brazil lĩnh thẻ, mỗi thẻ vàng rút ra sẽ làm tăng khả năng khiến Brazil mất đi một cột trụ trong trận bán kết.
Từ đây, câu hỏi được đặt ra là ‘liệu có phải các trọng tài chỉ thổi phạt khi các cầu thủ Brazil phạm lỗi mà hạn chế rút thẻ vàng hơn so với các đội khác?
Để làm sáng tỏ vấn đề trên, chúng tôi đã thực hiện thống kê các thông tin do website của FIFA cung cấp từ đầu giải đến trước trận đấu tranh hạng 3 và trận chung kết. Quả thật, Brazil đang giữ 2 kỷ lục: (1) phạm lỗi nhiều nhất (107 lần) và (2) số thẻ vàng nhiều nhất (11 thẻ). Theo sau là tuyển Hà Lan - đội sẽ đồng hành cùng Brazil trong trận tiếp theo với 106 lỗi vi phạm và 9 thẻ vàng đã được trao tặng.
Tiếp tục thực hiện quan sát đánh giá số lần phạm lỗi và số thẻ vàng trung bình trong một trận đấu, chúng tôi lại tiếp tục tìm được một kết quả khá ngạc nhiên: Top 4 đội có số lần phạm lỗi trung bình cao nhất (18 lỗi/trận) đều là đại diện của Trung/Nam Mỹ. Thứ tự theo hướng giảm dần lần lượt là Costa Rica, Uruguay, Colombia và Brazil (xem hình 1).
Hình 1: Số lần phạm lỗi (màu xanh) và thẻ vàng trung bình (màu vàng cam) trong một trận đấu của 32 đội trong World Cup 2014, tính trước trận tranh hạng 3 và trận chung kết tìm ngôi vương mới.
Hình 2: Quan sát sự tương quan giữa số thẻ vàng và số lần phạm lỗi của các đội bóng. 
Trục tung là số thẻ vàng, trục hoành là số lần phạm lỗi. Đường vạch chính giữa biểu thị mức độ trung bình, 2 vạch 2 bên biểu thị cho mức độ bình thường. Đội Brazil được biểu thị màu đỏ với nhiều thẻ vàng và nhiều lần phạm lỗi nhất. Tuy nhiên tương quan về thẻ vàng và phạm lỗi khuynh hướng cao hơn trung bình của các đội khác.
Khi thực hiện phép phân tích thống kê theo mô hình “tương quan - hồi quy”, chúng tôi tìm ra được có sự tương quan giữa số thẻ vàng và số lần phạm lỗi của các đội bóng, một kết quả khá thú vị! 
Cụ thể, số lần bị phạt thẻ vàng của các đội đều trong khoảng thống kê bình thường. Điều này khác với suy nghĩ của đa số là đội Brazil có huynh hướng ít bị phạt thẻ vàng hơn so với các đội khác khi đối chiếu với số lần phạm lỗi. 
Khuynh hướng bị phạt nặng nhất hay đồng nghĩa là bị trọng tài phạt thẻ vàng nhiều nhất lại thuộc về tuyển Mexico với 0,15 thẻ vàng/lần phạm lỗi, quy đổi ra được số tương đương là cứ 7 lần phạm lỗi thì lại có 1 thẻ vàng rút ra. 
Không dừng lại ở đó, kết quả ở hình 3 tiếp tục cho thấy rằng mức độ bị ‘chèn ép’ của đội Brazil xếp thứ 11 trong 32 đội tại giải lần này, với khoảng 10 lần phạm lỗi thì lại có 1 thẻ vàng. 
Cuối cùng, Bồ Đào Nha chứ không phải ai khác là đội được ưu ái nhất tại giải với 24 lần phạm lỗi mới có 1 thẻ vàng được rút ra. 
Một giải thích khác là có sự phạm lỗi mức độ “thô bạo” khác nhau giữa các đội, vì thế cần một quan sát đánh giá lại tất cả các lỗi phạm của từng đội để đánh giá chính xác hơn.
Từ các kết quả phân tích trên, chúng tôi cho rằng không có sự thiên vị từ phía trọng tài dành cho đội Brazil trong hơn gần hết quãng đường tại World Cup lần này. Như vậy, phải chăng nhận định đội chủ nhà được ưu ái cần được xem xét lại một cách công tâm hơn?
Nhóm tác giả của Online Research Club
Nguyễn Tiến Huy (Đại học Nagasaki), Nguyễn Phước Long (Đại học Y Dược TP.HCM), Võ Tính Thiện (Đại học Cần Thơ), Dương Cao Trí (Đại học quốc gia TP.HCM), Lê Thị Bích Thoa (Đại học Y Dược TP.HCM)/MTG