TQ chuyển đổi cơ cấu: Cơ hội và thách thức cho Việt Nam

Đăng Bởi  - 

Ảnh TL (minh hoạ)
Ảnh TL (minh hoạ)

Ngày 19.6, tác giả Tetsushi Kajimoto viết cho hãng tin Reuters một bài viết về sự ảnh hưởng của các nền kinh tế các nước trong khu vực châu Á, gồm Việt Nam, khi đối diện với những thay đổi về cơ cấu của nền kinh tế Trung Quốc. Một Thế Giới trích dịch và đặt lại tựa đề.
Trước đây, chỉ cần Mỹ “hắt hơi” thì nền kinh tế châu Á bị “cảm lạnh”. Nhưng sau mỗi lần như thế, khi nền kinh tế phục hồi thì điều đó đều đem lại lợi ích cho những quốc gia bị phụ thuộc về mặt xuất khẩu.
Hiện nay Trung Quốc cũng đang đóng một vai trò lớn hơn nhiều đối với vận mệnh của các nhà xuất khẩu châu Á khác.
Lượng hàng xuất khẩu từ Hàn Quốc, Đài Loan, Malaysia, Thái Lan, Indonesia và Việt Nam sang Trung Quốc trong giai đoạn trước khủng hoảng kinh tế toàn cầu - năm 2007 và năm 2013 đều tăng, trong khi tỷ lệ xuất khẩu của các nước này sang Mỹ trong thời gian này lại giảm.
Điều này cho thấy hoạt động xuất khẩu thất thường của châu Á trong năm qua, đã phản ánh nhiều hơn sự giảm tốc và tái cân bằng kinh tế của Trung Quốc hơn là so với phụ thuộc vào nhu cầu của phương Tây, theo các nhà phân tích.
“Sự phục hồi ở các nền kinh tế tiên tiến đã tạo ra một luồng gió xuất khẩu ở châu Á. Nhưng nếu Trung Quốc – một nhân tố quan trọng của yếu tố cầu bị thiếu đà, thì các nền kinh tế châu Á có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng”, chuyên gia kinh tế Toru Nishihama tại Viện nghiên cứu Cuộc sống Dai-ichi nói.
Một cuộc thăm dò gần đây của Reuters cho thấy tốc độ tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc trong năm nay có thể sẽ ở mức thấp nhất trong vòng 24 năm qua.
Kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, Trung Quốc ngày càng trở nên quan trọng như là điểm đến cuối cùng cho hàng hóa xuất khẩu ở châu Á, chứ không phải là một “công xưởng lắp ráp”  trước khi vận chuyển đến Mỹ hay châu Âu.
Nhưng khi Bắc Kinh đang cố gắng để tiến hành đầu tư quy mô vào hệ thống đường giao thông, cầu và sân bay để tìm cách cân bằng lại nền kinh tế sao cho có lợi cho nhu cầu tiêu dùng trong nước hơn, thì lượng hàng hóa mà Trung Quốc nhập khẩu từ các nước láng giềng ở châu Á lại giảm xuống.
Giá trị xuất khẩu hàng năm của Hàn Quốc sang Trung Quốc giảm 9,4% trong tháng 5, mức giảm mạnh nhất kể từ năm 2009, ngay cả khi các chuyến hàng xuất khẩu đến Mỹ và châu Âu đều tăng.
Giá trị xuất khẩu của Nhật Bản đến Trung Quốc cũng bị suy giảm lần đầu tiên trong 15 tháng qua.
Quỹ Tiền tệ thế giới (IMF) ước tính nếu Trung Quốc giảm 1 điểm phần trăm tăng trưởng thì các nền kinh tế châu Á trung bình phải bị giảm tăng trưởng 0,3% hằng năm.
Điều này nhấn mạnh ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc đối với khu vực.
Chuỗi cung thay đổi và cơ hội của Việt Nam
Sự suy giảm của hàng xuất khẩu Trung Quốc cũng làm giảm các chuyến hàng xuất khẩu từ những nước láng giềng như Nhật Bản và Hàn Quốc đến quốc gia đông dân nhất thế giới – vốn thường cung cấp hầu hết các chi tiết công nghệ cao mà Trung Quốc chưa thể tự sản xuất để lắp ráp thành điện thoại thông minh, máy vi tính hay máy tính bảng.
Một giải thích cho sự suy giảm xuất khẩu của Trung Quốc có thể là do giá bất động sản và chi phí lao động tăng cao, cùng với xu hướng tăng mạnh của đồng nhân dân tệ đã làm cho hàng hòa xuất khẩu của Trung Quốc ít cạnh tranh.
Điều đó giải thích tại sao nhiều nhà sản xuất lại thiết lập nhiều nhà máy tại những nước có chi phí thấp như Việt Nam, Thái Lan, Bangladesh hay Indonesia hơn là Trung Quốc.
Phó kinh tế trưởng của Ngân hàng phát triển châu Á, Juzhong Zhuang cho rằng điều này cho thấy Trung Quốc đang thích nghi và chuyển dịch lĩnh vực sản xuất lên chuỗi giá trị.
“Chúng tôi nhìn thấy một sự thay đổi đáng kể trong thành phần sản xuất, từ lao động chuyên sâu đến các thiết bị cơ khí, thiết bị vận tải tinh vi hơn”, ông nói.
Các quốc gia châu Á mới nổi khác sẽ không có sự lựa chọn trong việc tự đổi mới bản thân để duy trì mức xuất khẩu sang Trung Quốc.
Các nhà phân tích nói rằng Thái Lan – nước vốn là nhà sản xuất nhiều hàng hóa cho toàn cầu, sẽ có nhiều cơ hội để phát triển. Nước láng giềng Malaysia cũng có thể được hưởng lợi vì đang trên đà dịch chuyển sang xuất khẩu các sản phẩn giá trị gia tăng cao như máy móc chính xác.
Tuy nhiên, Philippines lại có thể đối mặt với nguy cơ mất thị phần do nước này xuất khẩu rất nhiều thiết bị điện tử cấp thấp đến Trung Quốc, trong khi chính các doanh nghiệp Trung Quốc cũng đã có thể tự sản xuất các thiết bị này.
“Trung Quốc đang chuyển từ một nền kinh tế tiêu thụ nhiều tài nguyên để trở thành một trong những nơi tập trung các mặt hàng gia trị gia tăng. Đối với các nước châu Á khác, để phát triển với Trung Quốc vốn đang trở thành một nước công nghiệp thì nhất thiết phải có nền tảng công nghệ để giúp họ theo kịp với công nghệ ngày càng tăng của Trung Quốc”, ông Kiyoyuki Seguchi, giám đốc nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu toàn cầu Canon cho biết.
Hoài Anh (Theo Reuters)/Một Thế Giới