Giàn khoan lòng biển và giàn khoan lòng người

Đăng Bởi  - 
Việc CNOOC đưa giàn khoan tới gần Việt Nam cũng chỉ là một trong vô số động thái xâm phạm chủ quyền Việt Nam của Trung Quốc suốt những năm gần đây.
Việc CNOOC đưa giàn khoan tới gần Việt Nam cũng chỉ là một trong vô số động thái xâm phạm chủ quyền Việt Nam của Trung Quốc suốt những năm gần đây.

Thông báo hàng hải ngày 3.5 của cục Hải sự Trung Quốc cho biết giàn khoan HD-981 tiến hành khoan và tác nghiệp tại vị trí có toạ độ 15o29’58” vĩ bắc - 111o12’06” kinh đông từ trong vòng ba tháng. Việc đưa một giàn khoan hạng nặng vào vị trí chỉ cách đảo Lý Sơn chừng 119 hải lý (221km) đã khiến cho căng thẳng trên biển Đông gia tăng lên một nấc mới.

Chiến thuật lâu dài, hành động nhất thời
Giàn khoan HD-981 có tỷ trọng 31.000 tấn, trị giá 6 tỉ nhân dân tệ (khoảng 922.37 triệu USD), có thể vận hành tại vùng biển sâu 3.000m và khoan sâu đến 12.000m. Sau khi được hạ thuỷ ngày 23.5.2011, giàn khoan đã được Trung Quốc đưa vào bắc biển Đông khai thác dầu từ ngày 9.5.2012. 
Trả lời Thời báo Hoàn Cầu, Lin Boqiang, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu kinh tế năng lượng tại đại học Xiamen, cho rằng giàn khoan HD-981 là “một dấu mốc của ngành khoan dầu Trung Quốc”, và “cạnh tranh năng lượng tại các vùng tranh chấp là trò chơi đến trước được trước, vì các nguồn tài nguyên không vô tận”.
Vị trí tổng công ty Dầu khí hải dương Trung Quốc (CNOOC) triển khai giàn khoan từ 2.5 đến 15.8 nằm hoàn toàn trong vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa của Việt Nam, cách bờ biển Việt Nam khoảng 120 hải lý. 
Trước động thái của Trung Quốc, bộ Ngoại giao Việt Nam đã khẳng định: “Mọi hoạt động của nước ngoài trên các vùng biển của Việt Nam khi chưa được phép của Việt Nam đều là bất hợp pháp và vô giá trị. Việt Nam kiên quyết phản đối”. 
Tập đoàn Dầu khí Việt Nam cũng đã có thư gửi CNOOC để phản đối hành động này và yêu CNOOC dừng ngay lập tức các hoạt động bất hợp pháp và rút giàn khoan HD-981 ra khỏi vùng biển của Việt Nam. Sau một thời gian tương đối êm dịu, tình hình biển Đông đã nóng lên trở lại do động thái này của Trung Quốc.
Tại biển Đông, Trung Quốc đóng vai trò một nước lớn có tranh chấp với một nước nhỏ hơn phụ thuộc nhiều vào mình, trong khi khả năng can thiệp cứng rắn của Mỹ khi có xung đột là chưa rõ ràng. Đặt giàn khoan là một nước cờ để thử xem các bên sẽ đi xa đến đâu trong tranh chấp. 
Tuy nhiên, Việt Nam cũng như các nước trong khu vực biển Đông không còn coi Trung Quốc như một đối tác kinh tế lớn và một nước lớn có trách nhiệm mà như một nước bá quyền sử dụng sức mạnh chèn ép các nước nhỏ hơn
Động thái của Trung Quốc được tiến hành ngay sau khi Tổng thống Mỹ Barack Obama kết thúc chuyến công du châu Á. Trong chuyến thăm vừa rồi, ông Obama đã tái khẳng định cam kết an ninh giữa Mỹ với Nhật Bản và Philippines, những nước đang có tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc. 
Mặt khác, chính sách tái cân bằng hướng về châu Á – Thái Bình Dương dựa trên các yếu tố ngoại giao, kinh tế và xã hội dân sự hơn là quân sự. Thay vì kìm toả Trung Quốc, Mỹ cần giúp nước này phát triển một cách tích cực, tôn trọng luật pháp quốc tế.
Khi nước lớn không còn đắc nhân tâm
Đối với người Việt Nam, cái tên CNOOC không còn xa lạ. Tổng công ty Dầu khí hải dương Trung Quốc đã thu hút sự chú ý từ vụ việc đấu thầu chín lô dầu khí thuộc vùng đặc quyền kinh tế Việt Nam, và mới đây nhất là triển khai dàn khoan trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam. 
Việc CNOOC đưa giàn khoan tới gần Việt Nam cũng chỉ là một trong vô số động thái xâm phạm chủ quyền Việt Nam của Trung Quốc suốt những năm gần đây, bao gồm vụ cắt cáp tàu Bình Minh 02, thành lập “thành phố Tam Sa” phi pháp, nhiều lần đơn phương cấm đánh bắt cá tại biển Đông và những vụ tịch thu thuyền, đánh đập ngư dân.
Ngoài vấn đề biển Đông, hình ảnh của Trung Quốc vốn đã rất xấu trong mắt người Việt Nam. Hàng hoá Trung Quốc tràn ngập thị trường Việt Nam, chủ yếu là các hàng hóa giá rẻ kém chất lượng; các nhà thầu Trung Quốc trong các dự án kinh tế thi công kém cỏi; rồi vụ việc thương lái Trung Quốc thu mua ồ ạt nông sản ảnh hưởng tới kinh tế Việt Nam. Tâm lý “không thích Trung Quốc” đang lan rộng và âm ỉ không phải chỉ xuất hiện gần đây.
Những khía cạnh văn hoá, lịch sử và chủ quyền trong mối quan hệ hàng ngàn năm qua giữa hai nước khiến cho bất cứ hành động leo thang căng thẳng nào cũng có thể đẩy hai nước ra xa hơn. Lòng tin hiện tại giữa hai bên đang là một thứ khá xa xỉ, và việc CNOOC đưa dàn khoan vào sâu bên trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam sẽ có khả năng làm bùng nổ một làn sóng “chống Trung Quốc” mới không chỉ ở trong nước mà còn ở cả khu vực ASEAN.
Vượt ra ngoài ngoại giao?
Đưa giàn khoan HD-981 vào trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam là một sự việc gây hấn rất nghiêm trọng, vượt ra ngoài khuôn khổ của các sự việc trước đây cả về quy mô lẫn mức độ và Việt Nam chắc chắn cũng phải tiến hành các biện pháp cứng rắn hơn so với trước.
Sư việc lần này cũng cho thấy các nỗ lực ngoại giao cả song phương và đa phương trước đây không mang lại một hiệu quả phòng ngừa rõ rệt nào. Các nước ASEAN vẫn đang loay hoay trong đàm phán xây dựng một bộ quy tắc ứng xử với Trung Quốc tại biển Đông, trong khi bản thân Bắc Kinh lại đang tìm cách trì hoãn vấn đề này.
Nó cũng cho thấy chính sách tái cân bằng của Mỹ vẫn chưa đủ sức nặng và tính răn đe cần thiết. Thông điệp lần này của Trung Quốc là rất rõ ràng: “Trung Quốc vẫn là bá chủ hàng đầu ở khu vực bất chấp Mỹ có tăng cường cam kết hay không”.
Các lực lượng chấp pháp biển của Việt Nam đang cố gắng giải quyết vấn đề một cách nhanh chóng mà không gây leo thang căng thẳng. Nhưng đã đến lúc Việt Nam cần cho Trung Quốc thấy rằng “con giun xéo lắm cũng oằn”. Nếu như Việt Nam không mạnh tay và tỏ ra cứng rắn, các sự việc như vậy sẽ còn lập lại với mức độ nghiêm trọng còn cao hơn rất nhiều. Chủ quyền, trong một số trường hợp, cần phải được bảo vệ một cách thật sự quyết liệt.
Phải có một “lằn ranh đỏ” trong các tranh chấp ở biển Đông, và khi Trung Quốc vượt qua lằn ranh này thì Việt Nam có thể sử dụng mọi biện pháp để bảo vệ lãnh thổ. Sự việc lần này xảy ra tại vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam khiến chúng ta phải cân nhắc một cách nghiêm túc hơn về khả năng kiện Trung Quốc ra toà án quốc tế giống như Philippines đang làm. 
Mọi thứ sẽ trở nên rõ ràng hơn dưới ánh sáng của luật pháp, bởi vì hiện vẫn có những cơ chế để ràng buộc Trung Quốc khi Việt Nam tham gia vào các toà án như vậy.
Mặt trận truyền thông cũng đóng một vai trò quan trọng trong thời điểm hiện tại. Việt Nam cần tận dụng các phương tiện thông tin đại chúng trong và ngoài nước để tuyên truyền lý lẽ cho mình và chống lại hành vi gây hấn của Trung Quốc. 
Truyền thông sẽ đóng vai trò định hướng dư luận, giảm bớt những ý kiến cực đoan. Đưa tin một cách đầy đủ, chính xác và kịp thời về các diễn biến mới nhất sẽ giúp cho người dân cảm thấy yên tâm và tin tưởng hơn vào các chính sách hiện thời, tránh gây nhiễu loạn thông tin.
Nguyễn Thế Phương – Bùi Hữu Duyệt (Người Đô Thị)/Một Thế Giới

Popular posts from this blog

Những tên làng kỳ lạ nhất VN