Di tích đặc biệt Phu Văn Lâu bị sập là do chủ quan

Đăng Bởi  - 
Di tích đặc biệt Phu Văn Lâu bị sập là do chủ quan
“Dù là nguyên nhân nào thì đơn vị chúng tôi cũng có phần trách nhiệm”, lãnh đạo Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế thừa nhận là do chủ quan” khi để di tích đặc biệt quốc gia Phu Văn Lâu bị sập một góc vào rạng sáng ngày 15.5.
Trong khi các công trình trùng tu di tích liên tục được quan tâm nhưng di tích Phu Văn Lâu thì bị quên lãng. Sau khi di tích bị sụp đổ, lãnh đạo Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế thừa nhận là do chủ quan.
Không bất ngờ
Sau khi Phu Văn Lâu bị sụp đổ một phần, nhiều người đang thắc mắc, là tại sao di tích Phu Văn Lâu nằm trước mặt kinh thành Huế ngời ngời thế mà bấy lâu nay chưa được quan tâm đúng mức, nếu không nói là thiếu quan tâm, chủ quan trong công tác trùng tu di tích.
Nhà Nghiên cứu văn hóa Huế, ông Nguyễn Xuân Hoa cho biết: “Dù tôi rất ngạc nhiên khi công trình Phu Văn Lâu bị đổ vỡ một phần nhưng tôi không hề bất ngờ. Bởi vì qua nhiều lần tu bổ nhưng không đúng cách và thật sự không quyết tâm cao nên công trình đã không còn như trước”.
Tuy nhiên, ông Hoa cho rằng trong cái họa lại có cái may. Đây chính là cơ hội để cho các nhà lãnh đạo tỉnh Thừa Thiên- Huế có cơ hội và là dịp để trùng tu cả một hệ thống kiến trúc quanh khu vực này.
Di tích Phu Văn Lâu chiếm rất nhỏ trong quần thể di tích cố đô Huế nhưng xét về góc độ giá trị lịch sử và kiển trúc thì tầm quan trọng của khu di tích không hề nhỏ.
Ba chức năng của Phu Văn Lâu từ thời triều đình Nguyễn là: Thứ nhất, để niêm yết các chỉ thị của Vua ban một cách công khai; thứ hai: Ghi danh bảng vàng các tiến sĩ triều đình sau mỗi khoa thi cử; thứ ba: là nơi để nhà Vua tổ chức các bữa tiệc đặc biệt cho toàn thể nhân dân, các tiết mục nghệ thuật cao cấp được đến gần với công chúng.

Nhà nghiên cứu Hồ Tấn Phan bày tỏ sự bức xúc khi Phu Văn Lâu bị sụp đổ và nghi ngờ sự bất thường
Và một giá trị nữa của khu di tích này mà theo nhà nghiên cứu Nguyễn Xuân Hoa: “Phu Văn Lâu dù nhỏ nhưng lại có giá trị to lớn về mặt kiến trúc. Nó làm cho kinh thành Huế to đồ sộ bớt nặng nề, bề thế trở nên có duyên và thanh thoát hơn. Nó nằm ở một vị trí hết sức đặc biệt, nằm giữa kinh thành Huế, làm điểm nhấn cho Huế đẹp hơn, uyển chuyển hơn”.
Khu di tích Phu Văn Lâu bị sập bất ngờ kiến dư luận ở Huế hết sức xôn xao, nhiều người dân tỏ ra lo lắng.   
Còn nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân bày tỏ sự bàng hoàng khi thấy công trình này bị sụp đổ một góc. Qua quan sát, ông Xuân cho biết không nghĩ đến khả năng di tích bị sập do mối mọt. “Cần phải xem lại chất lượng công trình, đơn vị thi công lúc đó”, ông Xuân nói. 
Nhà nghiên cứu Hồ Tấn Phan bày tỏ sự bức xúc khi Phu Văn Lâu bị sụp đổ và nghi ngờ sự bất thường. “Phu Văn Lâu có vị trí quan trọng, được xem là bộ mặt của kinh thành Huế; là điểm dừng chân lý tưởng của khách tham quan. Tuy nhiên thời gian qua, các cơ quan chức năng quản lý di tích, và chính quyền sở tại không quan tâm để dẫn đến di tích bị sập đổ. Đây là sự cố đáng tiếc nhưng cũng rất may là khi di tích bị sụ đổ không có ai, chứ nếu có thì biết tính mần răng đây?”.
Long thuyền miếu được xây dựng khang trang bên Phu Văn Lâu
Ông Phan cũng nhấn mạnh rằng, thời gian qua Phu Văn Lâu bị quên lãng, trong khi trung tâm lại đi trùng tu cái miếu sát bên Phu Văn Lâu (cách khoảng 50m) là Miếu Long Thuyền, miếu này hoàn toàn không có giá trị lịch sử, cũng không phải di tích. Mặc dù chúng tôi nhiều lần góp ý, phản ứng, thậm chí ông Mai Khắc Ấn, thành viên của Hội đồng khoa học của Trung tâm phải thốt lên rằng “một việc làm quá vớ vẩn”. Nhưng sau đó không hiểu vì sao nó cũng được trùng tu xây dựng.
Thừa nhận do chủ quan
Ông Phan Thanh Hải, Giám đốc Trung tâm bảo tồn di tích (TTBTDT) Cố đô Huế thừa nhận trách nhiệm và có phần chủ quan khi Phu Văn Lâu - di tích đặc biệt quốc gia bị sập một góc.
“Phu Văn Lâu sập một phần là vì chúng tôi chưa đánh giá hết được sức chịu đựng khi quá trình trùng tu, tôn tạo cứ cách 20 năm làm một lần. Dù đã đến thời điểm trùng tu nhưng vì chưa có kinh phí nên công việc chưa được tiến hành. Đây cũng là một rủi ro khi chúng tôi thường xuyên có công tác rà soát kiểm tra các công trình chống đỡ trước mùa mưa bão nhưng không ngờ tới sự cố này.
“Hội đồng nhanh chóng sẽ bắt tay vào họp và triển khai tìm các giải pháp khắc phục sớm nhất. Nhưng về lâu dài thì phải có dự án hỗ trợ đầu tư chứ không phải là vấn đề một sớm một chiều khi trồng tu lại di tích cổ này, bởi nó còn liên quan đến kinh phí, kỹ thuật”, ông Hải nói.
Vì sao một di tích được trùng tu lâu rồi, xuống cấp mãi cho đến sau này chúng ta vẫn chưa trùng tu lại? Trả lời câu hỏi này, ông Hải nói: “Đây là di tích cấp quốc gia đặc biệt, việc trùng tu không thể tùy tiện mà phải theo kế hoạch, quy trình được Chính phủ phê duyệt. Phu Văn Lâu là di tích thuộc dạng ưu tiên thứ hai, sau các di tích trong Đại nội Huế. Trước mắt chúng tôi sẽ cho chống đỡ để tránh sụp đổ những phần còn lại; xin ý kiến của Bộ Xây dựng. Về lâu dài phải lập dự án để trùng tu toàn thể công trình”.   
Phu Văn Lâu được gia cố, khắc phục tạm thời sau sự cố sụp đổ(ảnh chụp chiều 16.5
Ông Hải cho biết thêm, dù là nguyên nhân nào thì đơn vị chúng tôi cũng có phần trách nhiệm. Dù đã biết nó xuống cấp nhưng không ngờ lại nghiêm trọng như vậy. Và qua sự cố này đơn vị cũng rút ra kinh nghiệm và cho kiểm tra lại toàn bộ di tích Huế và nếu có di tích nào xuống cấp, hư hỏng sẽ trình phương án trùng tu, sữa chữa.  Phu Văn Lâu là quần thể di tích được được UNESCO công nhận .
“Chúng tôi cũng có chút chủ quan là ngay sau mùa mưa bão không trùng tu sữa chữa mà chỉ tháo dỡ phần chằng chống di tích”,  ông Hải nhấn mạnh.
Kết luận nguyên nhân bước đầu
Sự cố xảy ra là do đầu 1 thanh xà gỗ gắn vào cột bê tông ở góc đông bắc bị đứt rời phần đầu mộng gắn gá vào đầu cột bê tông kéo theo sự sụp đổ của một phần góc mái và chiếc cột gỗ cũng đã hết tính năng chịu lực bên cạnh.
Ngay trong sáng nay 16.5, Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế đã cho gia cố, chống đỡ toàn bộ hệ khung để tăng khả năng chịu lực, đảm bảo an toàn cho công trình. Đồng thời rà soát lại hồ sơ các lần tu sửa trước đây, có báo cáo nhanh gửi Ủy ban Nhân dân tỉnh, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch để có hướng xử lý kịp thời; bảo an toàn và mỹ quan cho công trình.
Nam Phương/Một Thế Giới