Giáo dục không thể cứ xây lâu đài trên cát

Đăng Bởi  - 
Giáo dục không thể cứ xây lâu đài trên cát
Nghị quyết đổi mới giáo dục thể hiện quyết tâm lớn của cả hệ thống chính trị muốn cứu vãn nền giáo dục đang khủng hoảng. Tuy nhiên cái cần trước hết lúc này là một hệ thống triết lý giáo dục và cùng với nó là một chương trình giáo dục tổng thể phục vụ triết lý đó.
Triết lý được dùng chung cho giáo dục, văn hóa và khoa học mà chúng ta thực hành hơn nửa thế kỷ nay là: Dân tộc – Khoa học – Đại chúng. Nay nhìn lại, nội dung cơ bản của triết lý này có quá nhiều vấn đề mang tính nhận thức, tầm tư duy, tầm nhìn.   
Nhận thức thế nào về “dân tộc” là điều luôn phải bàn cãi bởi lẽ đã không ít chuyện “ruột bỏ ra, da ôm lấy”.
Tiêu chí “khoa học” tưởng ai cũng hiểu và dễ đồng thuận nhưng “khoa học là gì?” cũng luôn bị tranh cãi.
“Đại chúng” cũng chẳng dễ nhất trí nên nhiều khi bị lợi dụng để hạ thấp, tầm thường hóa giáo dục cũng như văn hóa, khoa học mà trong những vụ việc như vậy, những kẻ dốt nát, lười biếng thường thắng cuộc dưới chiêu bài “phục vụ quảng đại quần chúng công nông”!
Chính sự bất cập của triết lý giáo dục một thời đã gây nên cuộc khủng hoảng ở nhiều góc độ của khoa học nhân văn và xã hội hôm nay!

Do chưa có triết lý giáo dục mang tính hệ thống nên một chương trình giáo dục thỏa đáng là không thể có
Do chưa có triết lý giáo dục mang tính hệ thống phù hợp và tiên tiến nên cố nhiên, một chương trình giáo dục thỏa đáng là không thể có!
Cùng thời gian trên, ở nhiều quốc gia, nhiều thể chế khác trong đó có cả chế độ Sài Gòn cũ, một triết lý giáo dục khác được thực hành: Dân tộc – Khai phóng – Nhân bản. 
Thời gian và thực tiễn đã đủ cho chúng ta nhận biết các giá trị nào là đích thực có lợi nhất cho sự phát triển của đất nước. “Dân tộc” là cái gốc, không phải bàn. “Khai phóng” là khai mở và giải phóng, cho phép con người được tận cùng sáng tạo: tiêu chí hàng đầu của nhân loại hôm nay!
Điều thiết cốt là sự sáng tạo cởi mở được xây trên nền tảng dân tộc và nhân bản. Hai cột trụ vĩnh hằng, đang là nền móng xây dựng ngôi nhà nhân loại trong kỷ nguyên mới. Cũng công bằng mà nói, đó là kết tinh cao của không chỉ trí tuệ mà cả tinh thần Việt.
Nhìn vào cuộc đổi mới giáo dục hôm nay không khỏi lo và buồn vì chúng ta chưa đưa ra được mô hình cũng như hệ thống triết lý thật chuẩn, thật khoa học, dựa trên những thành tựu giáo dục của truyền thống dân tộc, trên các tinh hoa của nhân loại để có khả năng dẫn dắt nền giáo dục cũng như dân tộc đi lên trong tương lai một cách bền vững, tạo những nền móng cho dân tộc trở nên một dân tộc hùng cường.
Do chưa có triết lý giáo dục mang tính hệ thống phù hợp và tiên tiến nên cố nhiên, một chương trình giáo dục thỏa đáng là không thể có!
Việc Bộ GD&DT đưa ra một đề án với nội dung chưa xác định cùng số tiền khủng có khác nào xây lâu đài trên bãi cát hay việc đặt cái cày trước con trâu? Sao người ta có thể đùa dai như thế với vận mệnh dân tộc?!
Hà Văn Thùy/Một Thế Giới
Ảnh: Tư liệu/