Căng thẳng tại Ukraine: Mỹ - Nga đấu khẩu

Ngày 2-3, Ukraine và Nga vẫn đang ở trong thế căng như dây đàn. Sau khi Thượng viện Nga phê chuẩn việc triển khai quân đến Crimea, Bộ Quốc phòng chính phủ lâm thời Ukraine đã đặt quân đội trong tình trạng sẵn sàng chiến đấu. Trong khi đó, cuộc điện đàm kéo dài 90 phút giữa Tổng thống Mỹ Barack Obama và Tổng thống Nga Vladimir Putin cùng ngày chỉ dừng lại ở những lời cáo buộc, cảnh báo qua lại.

Người biểu tình ủng hộ Nga tại Crimea.
Mối nguy chủ nghĩa cực đoan
Theo BBC, Tổng thống Obama đã cáo buộc Nga vi phạm luật pháp quốc tế khi gửi quân đến Ukraine, bày tỏ quan ngại về việc Nga xâm phạm chủ quyền, lãnh thổ của nước láng giềng. Tổng thống Obama đã thúc giục Tổng thống Putin rút hết binh lính của Nga khỏi các căn cứ quân sự tại Crimea. Trong khi đó, Anh và Pháp tuyên bố không tham gia các cuộc họp chuẩn bị cho Hội nghị cấp cao G8 ở Nga, còn NATO lên án việc Mátxcơva đưa quân vào Crimea là đe dọa “hòa bình và an ninh của châu Âu”
 
  • Itar-Tass trích lời Tổng thống Nga Vladimir Putin
"Nga có quyền bảo vệ lợi ích quốc gia và người dân Nga đang sinh sống tại Ukraine khi mà bạo lực vẫn tiếp tục lan rộng tại khu vực phía Đông Ukraine và Crimea"
 
Đáp lại, Tổng thống Nga Putin khẳng định Mátxcơva hoàn toàn có quyền bảo đảm lợi ích và an toàn của người Nga tại Ukraine. Theo Tổng thống Putin, bạo lực đang leo thang nghiêm trọng tại Crimea. Nga không thể đứng ngoài và sẽ áp dụng các biện pháp cần thiết trong khuôn khổ luật pháp quốc tế để đảm bảo an toàn cho người dân của mình tại Ukraine.
Bộ Di trú của Nga cho biết chỉ trong 2 tuần cuối tháng 2 vừa qua, do lo sợ bạo loạn, đã có 143.000 người dân Ukraine xin đăng ký tị nạn tại Nga. “Người dân lo sợ về số phận của họ. Họ không chỉ muốn được bảo vệ mà còn mong sớm được trở thành công dân Nga”, Valentina Kazakova, người đứng đầu Bộ Di trú Nga cho biết. Tính từ đầu năm 2014 đến nay, số người Ukraine tị nạn tại Nga vào khoảng 675.000 người.
Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Ukraine Ihor Tenyukh ngày 1-3 cho biết thêm khoảng 6.000 binh sĩ và 30 xe bọc thép của Nga đã được điều động đến Crimea. Trong khi đó, Ukraine đã kêu gọi tổng động viên và đặt quân đội trong tình trạng báo động cao, sẵn sàng chiến đấu. Thậm chí, Dmitry Yarosh, thủ lĩnh phong trào cực đoan Pravy Sektorm của Ukraine, còn kêu gọi Doku Umarov, một phần tử khủng bố bị Nga truy nã gắt gao, cùng bắt tay chống lại Nga. Mạng xã hội Vkontakte đăng tải lời kêu gọi như sau: “Người dân Ukraine được vũ trang ủng hộ các tay súng Chechen chống lại Nga. Umarov hãy hành động. Đây là cơ hội để giành chiến thắng”. Umarov là kẻ đã tiến hành rất nhiều vụ tấn công gây nhiều thương vong tại Nga, trong đó có vụ khủng bố ga tàu điện ngầm Mátxcơva năm 2010 và vụ đánh bom sân bay quốc tế Domodedovo năm 2011.
Đây chính là lý do mà Tổng thống Nga Putin cảnh báo người đồng cấp Mỹ rằng ông thật sự quan ngại về những kẻ cực đoan đang đồng lõa với “chính quyền tự phong” ở Kiev đang làm gia tăng bất ổn tại Ukraine. Trong các cuộc điện đàm với Tổng Thư ký Liên hiệp quốc Ban Ki-moon và Tổng thống Pháp Francois Hollande, Tổng thống Putin cũng nhắc đến sự nguy hiểm của chủ nghĩa cực đoan tại Ukraine, đồng thời khẳng định Nga sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ người dân Nga trước mối nguy này.
Đông Ukraine tiếp tục nóng
Hãng Reuters dẫn lời một quan chức phương Tây giấu tên nhận định tình hình tại Ukraine đang ở trong tình trạng hết sức nguy hiểm. Chỉ cần một động thái nhỏ của Ukraine hoặc Nga cũng có thể thổi bùng chiến sự giữa hai bên. Vì vậy, Tổng Thư ký Liên hiệp quốc Ban Ki-moon đã thúc giục Nga và Ukraine phải sử dụng “cái đầu lạnh”, trong khi NATO nhấn mạnh sự cần thiết hạ nhiệt tại Crimea.
Người biểu tình ủng hộ Nga tuần hành tại TP Donetsk.
Trong khi đó, tại Crimea và khu vực phía Đông Ukraine, bầu không khí căng thẳng chưa có dấu hiệu lắng xuống. Người dân ủng hộ Tổng thống bị lật đổ Viktor Yanukovych và Nga tiếp tục biểu tình phản đối chính phủ lâm thời Ukraine. Khoảng 10.000 người đã tập trung ở trung tâm Donetsk, một trong những TP lớn nhất ở phía Đông Ukraine, chiếm tòa thị chính, kéo cờ Nga thay cho cờ Ukraine. Cảnh tượng tương tự cũng diễn ra tại Kharkov. Những người biểu tình kêu gọi tiến hành trưng cầu dân ý về tương lai của khu vực phía Đông Ukraine. Các vụ xô xát giữa phe phản đối chính quyền tạm thời Kiev và phe ủng hộ vẫn diễn ra. Theo Itar-Tass, khoảng hơn 110 người đã bị thương trong ngày 2-3 tại Kharkov. Khoảng 10 vụ nổ đã xảy ra cùng ngày. Phe ủng hộ Kiev đã dùng bom tự chế, lựu đạn ném vào những người biểu tình phản đối chính phủ tạm quyền.
Hãng Russia Today ngày 2-3 đưa tin, thiếu tướng Andrey Tarasov, Chỉ huy chiến hạm Hetman Sahaidachny thuộc hạm đội hải quân Ukraine, đã bất chấp mệnh lệnh của chính quyền mới ở Kiev và kéo cờ Nga trên chiến hạm. Thông tin trên đã được nghị sĩ Igor Morozov, một thành viên của Ủy ban về các vấn đề quốc tế của Thượng viện Nga, xác nhận với nhật báo Izvestia. Theo nguồn tin trên, sau cuộc tập trận chống cướp biển chung với NATO tại vùng biển gần Sừng châu Phi, lá cờ hải quân Nga đã xuất hiện trên chiến hạm Hetman Sahaidachny. Hiện chiến hạm này đang quay trở về cảng Sevastopol, Crimea.
Chiến hạm Hetman Sahaidachny
Trong khi đó, Đài tiếng nói nước Nga cho biết quân nhân Ukraine tại Crimea đã rời bỏ các đơn vị quân đội của nước này và chuyển sang ủng hộ chính quyền địa phương và Nga, tham gia vào các lực lượng dân quân bảo vệ người dân tại Crimea. Hãng Ria-Novosti cho hay động thái của các quân nhân trên diễn ra trong hòa bình, không một tiếng súng. Trước đó, quân đội Ukraine tại Crimea đã tuyên bố sẽ từ bỏ các đơn vị tại Crimea. Toàn bộ vũ khí đạn dược của quân đội Ukraine hiện đang được bảo vệ bởi lực lượng tự vệ địa phương.
Người dân tại Crimea đang kêu gọi tiến hành cuộc trưng cầu dân ý vào ngày 30-3 tới để quyết định số phận của khu vực tự trị này.

ĐỖ CAO (tổng hợp)/SGGP