Ukraine: Cuộc chơi của giới đầu sỏ tài chính

Theo lãnh đạo đảng đối lập Vitali Klitschko, điều duy nhất các đầu sỏ tài chính mong muốn là việc tạo ra các quy định rõ ràng để “đảm bảo rằng họ có thể giữ được tài sản”.Ukraine: Cuộc chơi của giới đầu sỏ tài chính
Trong 2 tháng qua, kể từ khi làn sóng biểu tình lan rộng tại Kiev, tổng thống Ukraine Viktor Yanukovych đã từ chối nhượng bộ các chính trị gia đối lập và coi những người biểu tình chiếm Quảng trường Độc lập là "những kẻ kích động bạo lực bị nước ngoài giật dây".
Tuy nhiên sau khi trang web tập đoàn SCM, thuộc sở hữu của Rinat Akhmetov, đăng tải lời kêu gọi tăng cường đối thoại vì bạo lực không phải là giải pháp và sẽ không có ai chiến thắng trong cuộc đối đầu này, chỉ có nạn nhân và những kẻ thất bại, Yanukovych lại đề nghị các vị trí trong chính phủ cho các lãnh đạo đối lập và chuẩn bị cải cách thể chế chưa từng có tiền lệ.
Những kẻ được lợi
Điều này xảy ra vì Akhmetov vốn là thế lực phía sau sự gia tăng quyền lực của Yanukovych. Akhmetov là kẻ sở hữu CLB bóng đá Shakhtar Donetsk và thao túng ngành công nghiệp khai khoáng tại Donbas - quê hương của tổng thống ở Đông Ukraine. Vào năm 2011, ông ta đã mua một ngôi nhà tại One Hyde Park ở London với giá 136,4 triệu bảng Anh - được coi là bất động sản đắt nhất từng được mua ở Anh.
Theo nhà phân tích Volodymyr Fesenko: “Những năm qua, Akhmetov là đạo diễn kinh doanh và Yanukovych là đạo diễn chính trị. Yanukovych trở thành tổng thống nhờ Akhmetov và Akhmetov đã trở thành đầu sỏ tài chính duy nhất có thể gọi trực tiếp cho tổng thống, cũng như gây ảnh hưởng đến vị thế của ông".
Những kẻ đầu sỏ tài chính đã được lợi rất nhiều từ tình hình chính trị bất ổn và tham nhũng tại Ukraine 2 thập kỷ qua. Akhmetov còn gia tăng tài sản nhanh chóng hơn nhiều trong 3 năm qua nhờ Yanukovych làm tổng thống.
Hơn nửa tá các đầu sỏ tài chính tại Ukraine đã kiếm được khối tài sản khổng lồ sau sự sụp đổ của Liên Xô, tương tự như tình hình ở Nga những năm 1990 khi các thương nhân tìm cách tranh giành quan hệ với Boris Yeltsin. 
Những tay đầu sỏ tài chính này có ảnh hưởng kinh tế - chính trị lớn đến mức khi lên nắm quyền vào năm 2000, Putin đã phải cho phép họ giữ lại tài sản nếu họ chịu rời chính trường.
Tuy nhiên, không lãnh đạo nào ở Kiev hiện tại có đủ “sức mạnh” để ra lệnh cho giới đầu sỏ tài chính - những kẻ vẫn đang duy trì tầm ảnh hưởng rộng khắp, khống chế rất nhiều các nghị sĩ, kiểm soát các đài truyền hình và có quan hệ mật thiết với các lãnh đạo đối lập. Trong đó, Akhmetov đang là kẻ quyền lực nhất. Vì vậy thời điểm ông ta đưa ra lời kêu gọi cùng ngày với sự thay đổi của tổng thống rõ ràng không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên.
Bên cạnh đó, điều này cũng cho thấy rằng các tỉ phú ở Ukraine hiện tại không hề mong muốn một quốc gia tụt hậu và bị cô lập, bởi điều đó là không cần thiết. Lý do quan trọng nhất để họ có thể tồn tại qua những thăng trầm chính trị các thập kỷ qua là sự linh hoạt chính trị. Nên dù phe nào lên nắm quyền, họ vẫn có khả năng thao túng quyền lực và tìm kiếm lợi ích.
Thậm chí, Akhmetov còn cẩn thận đến mức xây dựng quan hệ với cả phe đối lập để đề phòng các tình huống bất ngờ - một kiểu chính sách bảo hiểm đầu tư cho tương lai bất định.
Theo lãnh đạo đảng đối lập Vitali Klitschko - một cựu võ sĩ quyền anh, điều duy nhất các đầu sỏ tài chính mong muốn là việc tạo ra các quy định rõ ràng để “đảm bảo rằng họ có thể giữ được tài sản”.
Người hòa giải và kẻ mâu thuẫn
Chính vì vậy, ngay cả trong cuộc cách mạng Cam 2004, khi người biểu tình từ chối ông Yanukovych làm tổng thống, vẫn không hề xảy ra bạo lực nhờ đàm phán giữa các bên, vốn được thúc đẩy bởi giới doanh nhân và các đầu sỏ tài chính.
“Tôi đã nghĩ rất nhiều về vai trò của giới thương nhân và trách nhiệm của tôi. Chúng ta có thể giúp thúc đẩy một giải pháp hòa bình bởi vì chúng ta có thể tiếp cận tổng thống, các lãnh đạo đối lập và những người đứng đầu các tổ chức xã hội dân sự. Đây là vai trò chính của chúng ta” - Viktor Pinchuk, người đã trở thành tỉ phú khi cha vợ Leonid Kuchma làm tổng thống, nhấn mạnh về lý do “chúng ta (Ukraine) rất cần giải pháp hòa bình trong thời điểm này”. Ông từng có cuộc gặp mặt riêng với tổng thống và các lãnh đạo đối lập.
Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra hiện nay là trong điều kiện bạo lực leo thang thì giới đầu sỏ tài chính có còn muốn đứng ra làm trung gian cho một giải pháp hòa bình không? Hay họ sẽ xem như thời đại của Yanukovych đã hoàn toàn kết thúc, nên tìm cách thiết lập quan hệ với thế lực mới.
Bởi lẽ, giới đầu sỏ tài chính Ukraine vẫn thường bức xúc vì kiểu cầm quyền của Yanukovych và không hài lòng vì sự nổi lên của “gia đình” - một nhóm thương nhân xung quanh tổng thống, vốn được hậu thuẫn và tặng cho các hợp đồng béo bở từ năm 2010.
Oleksandr - con của Yanukovych, một nha sĩ bình thường đã tậu được một gia tài kếch xù trong 3 năm qua, trong khi một người đàn ông bí ẩn 28 tuổi tên Sergey Kurchenko đã “tự nhiên” trở thành triệu phú với tài sản lên tới 800 triệu USD. Mà theo Klitschko mỉa mai là “một thiên tài thực sự, từ tay trắng thành người hùng (zero to hero)”.  
Cuộc biểu tình tại Ukraine bắt đầu do Yanukovych quyết định bỏ rơi thỏa thuận hội nhập với EU và theo đuổi các khoản tiền mà Nga cho mượn. Nhưng sau đó, nó nhanh chóng trở thành vấn đề cá nhân khi người biểu tình kiên quyết yêu cầu phế truất tổng thống và nhóm “gia đình” của ông. 
Ngay cả khi Yanukovych đã “xuống nước” và đề nghị cải cách, các lãnh đạo đối lập vẫn từ chối đề nghị này mặc cho sự gia tăng bạo lực và đánh chiếm các tòa chính phủ tại Kiev. Bởi mục đích thực sự của phe đối lập là lật đổ Yanukovych và những tên đầu sỏ tài chính cơ hội.
Hiện tại Yanukovych đã bị phế truất và đang trốn tránh. Còn Akhmetov cũng đang ở Anh để tránh “cơn bão giận dữ” của người dân. Thực tế, chính quyết định “tắm máu” người biểu tình của Yanukovych vào 21.2.2014 đã nhanh chóng đẩy cả 2 vào thế đường cùng và Akhmetov đã không thể tận dụng lá bài “bảo hiểm chính trị” nhằm trốn tránh trách nhiệm.
Giới đầu sỏ tài chính (không tính Akhmetov) đã tận dụng quyền lực khống chế các nghị sĩ Quốc hội của mình, để cùng với phe đối lập thành lập phe đa số trong Quốc hội. Không rõ tương lai của họ còn giàu có như thời Yanukovych hay không, nhưng chắc chắn rằng, họ vẫn sẽ tiếp tục được lợi nếu các cải cách triệt để không được tạo ra.
Vũ Thành Công (tổng hợp)/Một Thế Giới

Popular posts from this blog

Những tên làng kỳ lạ nhất VN