7 điều cần biết về khủng hoảng Ukraine

Xung đột giữa phe chống chính phủ và cảnh sát suốt hàng tháng biểu tình ở Ukraine và những cuộc đụng độ đẫm máu gần đây đã lên đỉnh điểm với việc quốc hội bỏ phiếu phế truất Tổng thống Viktor Yanukovych.


 7 điều cần biết về khủng hoảng Ukraine
Dưới đây là danh sách 7 điều bạn nên biết về tình hình ở Ukraine.
1.    Người ta đang bạo động vì điều gì?
Người dân Ukraine bắt đầu biểu tình sau khi chính quyền Tổng thống Yanukovych từ chối hiệp ước sâu rộng với EU nhằm thắt chặt quan hệ với Nga. Rõ ràng các vụ biểu tình vì chuyện EU thì ít mà vì muốn phế truất tổng thống do hành vi lạm quyền nhằm phục vụ lợi ích cá nhân của ông và Moscow thì nhiều.
2.    Chuyện gì đã dẫn tới các vụ đụng độ đẫm máu tháng này?
Chính phủ và phe đối lập đã đồng ý một thỏa thuận ân xá cho những người bị bắt nếu lực lượng biểu tình rời khỏi các tòa nhà chính phủ.
Phía biểu tình cũng đã đồng ý với điều kiện Quốc hội sẽ thay đổi hiến pháp nhằm cắt giảm quyền lực của Tổng thống. Nhưng khi chủ tịch quốc hội từ chối đưa vấn đề đó vào nghị sự, đám đông biểu tình tức giận đã “hành quân” về tòa nhà Quốc hội.
3.    Ai đang biểu tình?
Người đứng đầu của ba Đảng đối lập gồm: Vitali Klischko với những chính sách ủng hộ EU Udar; Arseniy Yatsenyuk của Đảng Tổ quốc; và Oleh Tyahnybok của phe cực-hữu Svoboda. Tất cả đều cố gắng điều khiển cuộc biểu tình theo ý mình.
Một số nhóm cánh hữu cực đoan như Right Sector và Common Cause dẫn đầu các cuộc đụng độ với cảnh sát. Hiện vẫn chưa rõ họ được nhận viện trợ bao nhiêu.
4.    Cái gì đang trong tình trạng nguy hiểm?
Ukraine dường như đang kẹt trong trò chơi lớn khi Tổng thống Nga Vladimir Putin muốn đưa Nga thành “tay chơi” của nền kinh tế toàn cầu, đương đầu với Trung Quốc, Mỹ và EU. Hiển nhiên rằng Nga muốn cả thế giới biết Ukraine chính là “chân gỗ” của Nga, nhất là với mối quan hệ văn hóa lịch sử sâu đậm giữa hai nước.
Người dân Đông Ukraine, vốn làm việc trong ngành công nghiệp cung cấp cho thị trường Nga, sợ mất việc nếu như Kiev bắt tay Brussels.
Nhưng ngược lại, ở phía Tây Ukraine, người dân vẫn hy vọng vào sự thịnh vượng và nền tảng pháp luật mà EU sẽ mang đến cho họ.
5.    Liệu Ukraine có tách đôi?
Tiếng Nga là ngôn ngữ phổ thông ở phía đông và nam, và một số nơi khác, như bán đảo Crimean. Điều này bắt nguồn từ việc người Nga nhập cư suốt thời kì Xô Viết.
Trong khi đó, địa phận phía tây lại nói tiếng Ukraine và có xu hướng dân tộc chủ nghĩa mạnh hơn.
6.    Điều gì đã khiến Quốc hội bỏ phiếu phế Victor Yanukovych?
Tổng thống Yanukovych đã ký thỏa thuận với các nhà lãnh đạo đối lập sau nhiều lần đàm phán với các bộ trưởng bộ ngoại giao của ba nước EU: Pháp, Đức và Ba Lan.
Yanukovych đã đề nghị bầu cử sớm trước tháng 12 và thành lập một chính phủ liên minh mới, kèm theo đó là lời tuyên bố ông đã sẳn sàng để cải cách hiến pháp nhằm quay lại hiến pháp 2004, vốn cho quốc hội nhiều quyền lực hơn.
Tuy nhiên, suốt đêm cho tới ngày thứ Bảy 22.2, lực lượng bảo vệ vũ trang hạng nặng xung quanh văn phòng tổng thống biến mất và Yanukovych cũng tan vào hư không.
Dường như Yanukovych đã trốn đến Kharkiv và trả lời phỏng vấn trên TV rằng ông vẫn nắm quyền. Bất ngờ thay, đối thủ không đội trời chung của ông, Yulia Tymoshenko, bị bắt giam năm 2011, được trả tự do và chuyển đến Kiev, vốn không còn thuộc kiểm soát của Yanukovych. Thậm chí nhiều người trong Đảng cũng bỏ rơi ông.
7.    Nga đang “diễn trò” gì ở Ukraine?
Rõ ràng Moscow có sức ảnh hưởng hơn vị Tổng thống Yanukovych, vốn được Moscow chống lưng kể từ Cuộc Cách mạng Cam 2004. Trong con mắt của các nhà quan sát, Nga đang chơi trò cây gậy-và-củ cà rốt với Ukraine. Nga đình các khoản vay của Ukraine và ban hành cấm vận khi Ukraine sắp bắt tay EU. EU gọi đây là hành vi đà áp kinh tế “không thể chấp nhận.”
Tuy nhiên, Nga cũng cáo buộc EU đang sử dụng tự do thương mại để “quyến rũ” Ukraine.
Trong khi phe đối lập cố gắng thúc đẩy các cuộc bầu cử sớm hơn kế hoạch chấm dứt bạo lực của EU, cuộc bầu cử tháng Năm có khả năng sẽ làm cuộc khủng hảng thêm trầm trọng.
Khánh Phong (Theo Straits Times)/Một Thế Giới