Tết này đất nước vắng bóng người!

Tết này, Hà Nội và đất nước vắng bóng một con người vĩ đại: Đại tướng Võ Nguyên Giáp - vị tướng lừng danh, trí dũng song toàn, một nhà văn hóa, một nhà lãnh đạo kiệt xuất.

Một cuộc đời chiến đấu đẹp như huyền thoại. Một trái tim nhân văn, chan chứa tình yêu thương đồng bào, quý từng giọt máu của chiến sỹ. Một nhà cầm quân mà nghệ thuật dùng binh khiến hết thảy mọi tướng lĩnh đối phương bị đánh bại phải cúi đầu khâm phục.
Hơn 100 ngày đã trôi qua kể từ sáng 12-10-2013 khi hàng triệu người Hà Nội, nước mắt tràn mi, đứng kín dọc con đường dài hơn 40 km từ trung tâm thành phố tới sân bay Nội Bài tiễn đưa Đại tướng lên chuyến chuyên cơ đặc biệt. Ngàn năm mây trắng cuộn bay về nâng cánh  đưa người con yêu quý của dân tộc về với đất mẹ Quảng Bình. Chiều hôm đó, hàng vạn người dân quê hương, lệ nhòa tiếc thương trên những gương mặt cháy sạm nắng gió, đón Đại tướng về yên nghỉ ngàn thu tại Vũng Chùa - Đảo Yến.
Trong cuộc đời công tác của mình, tôi may mắn được gặp Đại tướng nhiều lần. Chiều thứ bảy cuối cùng trong năm 2013 đầy dấu ấn không thể quên này, chúng tôi xin phép được đến thắp hương tưởng nhớ Đại tướng và thăm gia đình của Người. Ngôi nhà 30 Hoàng Diệu nằm cách không xa Quảng trường Ba Đình. Một chiến sỹ cảnh vệ, trang phục chỉnh tề ra mở cổng. Chiều đông, nắng hanh hao không đủ xua đi cái giá lạnh của đợt rét kéo dài. Những bình hoa cúc đại đóa vàng rực được xếp dọc lối vào. Vẫn những hàng cây xanh rì tán lá, nhưng cảm thấy khu vườn như rộng hơn. Cảnh cũ còn đây, người hiền mãi mãi khuất bóng rồi...
Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Hồ Quang Lợi, sông núi, non sông
Tết này, Hà Nội và đất nước vắng bóng một con người vĩ đại. Ảnh Lê Anh Dũng
Vợ chồng anh Võ Điện Biên, con trai cả của Đại tướng và hai chị gái là Võ Hòa Bình và Võ Hạnh Phúc đón chúng tôi trên bậc thềm trước cửa phòng đặt bàn thờ, nơi mà trong suốt một tuần liền, kể từ đêm 4-10-2013, sau khi Đại tướng từ trần cho đến sát ngày đưa tang, hàng chục vạn người Thủ đô và khắp mọi miền Tổ quốc lặng lẽ nối dài, từ sáng sớm tới đêm muộn để được vào tưởng niệm người anh Cả của QĐND Việt Nam, người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Căn phòng này trước đây là phòng khách, cũng là nơi Đại tướng và phu nhân thường ngồi đọc sách, nghe đài, nghe nhạc. Tiếng dương cầm như còn vọng đâu đây.
Cũng tại căn phòng này, ngày 7-5-2009, lần cuối cùng, tôi và các cán bộ, phóng viên báo Hà Nội Mới vinh dự được Đại tướng tiếp nhân kỷ niệm 55 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ. Ở tuổi 99, sức đã yếu đi nhiều so với vài năm trước, nhưng hôm đó Đại tướng rất vui. Người ân cần căn dặn chúng tôi: Tờ báo Hà Nội Mới có vị trí, vai trò quan trọng, phải có tiếng nói đúng đắn trung thực, làm sáng tỏ chân lý, bảo vệ chân lý. Phải nêu cái đúng, cái tốt để toàn dân làm theo. Tinh thần chiến đấu, đạo đức người làm báo, đó là điều quan trọng nhất. Thăng Long- Hà Nội tròn 1.000 năm tuổi là cột mốc lịch sử trọng đại, ý nghĩa sâu sắc, niềm tự hào to lớn. Tờ báo của Thủ đô cần có nhiều bài viết thật hay về sự kiện này; cần cỗ vũ, xây dựng nếp sống văn minh, thanh lịch của người Hà Nội, bảo vệ, phát huy các giá trị văn hóa, tinh thần cao quý của dân tộc ta.
Từ phòng thờ, chúng tôi được mời vào căn phòng phía trong ngôi nhà biệt thự. Gia đình Đại tướng được chuyển về sống tại đây từ sau ngày giải phóng Thủ đô (10-10-1954), đến nay đã tròn 60 năm. Bên kia đường Hoàng Diệu là Tổng hành dinh- nơi suốt ngày đêm, Đại tướng Tổng tư lệnh điều hành cuộc chiến đấu tại các mặt trận cho đến ngày toàn thắng. Vợ chồng anh Biên, chị Bình, chị Phúc tiếp chúng tôi thật thân tình. Bên tách trà nóng, câu chuyện của chúng tôi bắt đầu về làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An, quê mẹ của giáo sư Đặng Bích Hà, phu nhân của Đại tướng. Bác Hà là con gái nhà đại trí thức, nhà văn hóa lớn Đặng Thai Mai, là cháu ngoại văn nhân lừng danh Hồ Phi Thống, tác giả cuốn sách nổi tiếng Nhân đạo quyền hành xuất bản từ những năm đầu thế kỷ 20.
Tôi ngắm nhìn căn phòng. Tường và trần nhà quét vôi đã từ nhiều năm trước, thấy rõ dấu ấn thời gian qua các lớp vôi chồng lên nhau. Thấy tôi nhìn chỗ tường và trần bị ố một mảng lớn, anh Võ Điện Biên giải thích là do ống nước bị rò rỉ. Lòng tôi trào lên một cảm xúc khó tả khi thấy mọi vật dụng trong ngôi nhà đều bình dị, đơn sơ quá đỗi. Chỉ chiếc ghế ở đầu bàn, anh Võ Điện Biên nói: "Đây là chỗ ba tôi ngồi ăn cơm hàng ngày cùng gia đình". Chiếc ghế đó, giống như những chiếc khác, có phần đã cũ sờn. Tôi được biết câu chuyện một nữ nhà báo, sau khi đến thăm nhà Đại tướng, đã về nói với con gái mình: "Những đồ dùng trong nhà bác Giáp đơn sơ quá con ơi, nghĩ đến những dùng đồ đắt tiền mà nhà mình đang dùng, bỗng dưng mẹ cảm thấy ngượng con ạ".
Những mẩu chuyện mà chị Phúc, chị Bình, anh Biên kể lại giúp tôi thấu hiểu hơn một con người bình dị mà vĩ đại. Bản lĩnh, trí tuệ, phong thái của Đại tướng ở mọi nơi, mọi lúc, mọi hoàn cảnh, tất cả đều vì đất nước và nhân dân. Cũng qua câu chuyện của các anh chị mà tôi mới được biết điều mà có tờ báo viết " nếu sau này có việc gì thì mình vẫn còn nghề dạy học và dịch sách" là lời của bác Hà chứ không phải lời của Đại tướng. Đau đáu vì việc quân, việc nước bao nhiêu thì Đại tướng lại thanh thản, nhẹ nhàng về việc riêng bấy nhiêu."Tôi sống ngày nào cũng là vì đất nước ngày đó", Đại tướng đã từng nói như vậy khi được các thành viên Chính phủ đến chúc mừng nhân dịp tròn 100 tuổi.
Chiều muộn, nắng nhạt dần, trời lạnh hơn. Chị Võ Hòa Bình dẫn tôi ra vườn, men theo những lối nhỏ mà hàng ngày Đại tướng vẫn đi dạo sau những giờ làm việc. Tôi hình dung ra dáng Người, tóc bạc như mây, khoan thai tản bộ dưới những vòm lá xanh rì, tưới cây, chăm chút cho những giò phong lan - loài hoa mà Đại tướng thích nhất. Các cột của giàn hoa phong lan được hàn nối bằng hàng chục vỏ đạn đại bác 155 ly, dưới giàn hoa là một bể cá, nơi hàng ngày Đại tướng vẫn cho cá ăn.
Chỉ bộ bàn ghế đá nhỏ trước bể cá, chị Bình cho tôi biết: Ngày 5-7-1967, trước ngày Đại tướng Nguyễn Chí Thanh, theo sự phân công của Bộ Chính tri, vào chỉ đạo chiến trường miền Nam, hai người cầm quân đã trải tấm bản đồ chiến sự lên bàn đá này để bàn bạc. Nào ngờ, đó cũng là cuộc gặp gỡ cuối cùng của hai vị Đại tướng đầu tiên của QĐND Việt Nam: Ngày hôm sau, 6-7-1967, Đại tướng Nguyễn Chí Thanh đã đột ngột ra đi mãi mãi do một cơn đau tim nặng, để lại niềm tiếc thương khôn nguôi cho Đại tướng Võ Nguyên Giáp, cho toàn quân, toàn dân ta.
Bên một gốc cây to, chị Bình nói: Phía dưới này là căn hầm, nơi ba tôi  được báo cáo chiếc máy bay B52 đầu tiên đã bị bắn rơi ở Đông Anh ngay trong đêm 18, đêm đầu tiên của 12 ngày đêm lịch sử tháng 12 năm 1972. Chúng tôi đi vòng qua phía nhà bếp, mọi vật dụng đều không có gì khác lắm các gia đình công chức bình thường ở Hà Nội những năm bao cấp. "Những món ăn mà ba tôi thích là cá tràu (cá quả) kho kỹ, canh rau, dưa cải, thịt luộc chấm mắm tép", chị Bình cho biết.
Hàng ngày Đại tướng thường dậy sớm, vừa tập thể dục vừa nghe đài để nắm tin tức. "Có ba đồ dùng "bất ly thân" với ba tôi là kính, bút, đồng hồ", chị Phúc tiếp lời. Người nhắc nhở các con cháu là phải rèn chữ viết cho đẹp và nên viết thư cho người thân khi đi xa, ngắn cũng được, nhưng phải viết bằng bút. Những năm tháng chiến tranh, dù rất bận, nhưng Đại tướng vẫn thường xuyên viết thư cho các con đi học xa. Mỗi lần đi công tác, hoặc đi nghỉ, Đại tướng thường mang theo cả một hòm sách.
"Anh có biết quyển sách gì mà lúc nào ba tôi cũng mang theo trong cặp không? ", chị Phúc hỏi. Tôi đang cố đoán thì chị nói:" Truyện Kiều! Truyện Kiều của Nguyễn Du!"
Chị Bình dẫn tôi vào căn nhà làm việc, nơi tôi và các đồng đội, đồng nghiệp đã được Đại tướng tiếp nhiều lần. Tất cả hiện về như trong một cuốn phim quay chậm, trong đó sâu đậm nhất là lần chúng tôi đến chúc thọ Đại tướng vào năm 2001. Tuổi cao như vậy mà Đại tướng mỗi ngày tiếp hàng chục đoàn khách, trí tuệ minh mẫn lạ thường. Không ai hy vọng bày tỏ được gì nhiều, nhưng hình như đối với nhiều người, được gặp Đại tướng, được nghe giọng nói ấm áp của ông, được nắm tay ông là một ước muốn sâu xa.
Năm tháng qua đi, thời cuộc đổi thay, thế sự ngổn ngang, bao chuyện đau lòng, nhưng trong lòng nhân dân, Đại tướng Võ Nguyên Giáp-anh Bộ đội Cụ Hồ Võ Nguyên Giáp vẫn cao đẹp, gần gũi và thân thương như vậy. Cuộc sống cần khẳng định, tôn vinh những giá trị cao quý, đích thực. Và khi đó, cuộc sống có thêm niềm tin và sức mạnh để đạp bằng khó khăn mà vươn tới.
Trong căn nhà làm việc này có rất nhiều bức ảnh, bức tượng, kỷ vật, bức trướng của đồng bào, chiến sỹ cả nước và bạn bè quốc tế bày tỏ tình cảm, lòng ngưỡng mộ, khâm phục đối với Đại tướng. Có bức trướng lớn viết bằng tay đúng 1000 chữ Thọ cổ. Tôi chú ý đến bức trướng của các con cháu, chắt cụ Nguyễn Thị Vĩnh, một gia đình có nhiều người con là cán bộ cấp cao của quân đội, thêu dòng chữ: "Văn võ song toàn lừng danh tướng/ Tâm hồn đức độ xứng hiền nhân". Cụ Vĩnh đã mất năm 2000 ở tuổi 105. Các con cháu làm bức trướng này mừng Đại tướng thượng thọ là thể theo nguyện vọng tha thiết của cụ. Câu đối trác tuyệt của Giáo sư Vũ Khiêu đã khắc tạc sự nghiệp lẫy lừng, vinh hiển của Đại tướng: Võ công truyền quốc sử/ Văn đức quán nhân tâm.
Tôi ngắm một bức chân dung Đại tướng cỡ lớn phía dưới có chữ ký của Người. Đó là bức ảnh chụp tại Nhà hát lớn đêm 20-5-2005 lúc Đại tướng đứng nói chuyện suốt gần một giờ với 1.000 anh hùng, dũng sĩ, cựu chiến binh tiêu biểu tham gia cuộc hành quân xuyên Việt "Tiếp lửa truyền thống, vang mãi khúc quân hành" nhân dịp kỷ niệm 30 năm giải phóng hoàn toàn miền Nam. Trước đoàn quân chiến thắng sắp bước vào cuộc hành quân đặc biệt trong thời bình hôm đó, giọng Người đầy sức truyền cảm khi gợi về những năm tháng cả dân tộc chiến đấu vì độc lập tự do, phong thái Người thật uy lẫm khi phát lệnh hành quân. Đó là cuộc nói chuyện được truyền hình trực tiếp cuối cùng của Đại tướng với quốc dân, đồng bào.
Năm 2014 này, đất nước ta có ba ngày kỷ niệm lớn, cả ba đều gắn liền với cuộc đời chiến đấu vinh quang của Đại tướng: 60 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ, 60 năm Giải phóng Thủ đô, 70 năm thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam. Từ năm nay, những ngày lễ trọng đó vắng bóng Người.
Trước khi bước ra đường Hoàng Diệu, tôi ngoái lại nhìn ngôi nhà, nơi người anh hùng dân tộc-một trong danh tướng vĩ đại nhất của mọi thời đại đã sống trong suốt 60 năm. Ngôi nhà này, cùng với thời gian, sẽ trở thành một địa chỉ đỏ có sức cuốn hút đặc biệt để giáo dục truyền thống cách mạng và tinh thần yêu nước. Một cảm xúc dâng trào trong tôi khi nhìn thấy, trên ban công tầng hai, trước cửa sổ căn phòng Đại tướng ở, lá cờ đỏ sao vàng phấp phới bay trong nắng chiều của một ngày đông Hà Nội. Trời lạnh mà sao lòng tôi cảm thấy ấm áp. Đại tướng qua đời, lòng dân đau tiếc, sông núi khóc thương. Nhưng trong nỗi đau lớn lại đột ngột thấy sức mạnh và lòng tự hào hội tụ, kết nối.
Cuộc đời và sự nghiệp vinh quang của Đại tướng Võ Nguyên Giáp đang lan tỏa ánh sáng diệu kỳ- ánh sáng từ bản lĩnh, trí tuệ, dũng khí, cốt cách, tài năng kiệt xuất của một con người trọn đời vì nước vì dân./.
Hồ Quang Lợi/Theo Hà Nội Mới/Vietnamnet