Sẽ không còn nhục hình như 'vụ Nguyễn Thanh Chấn'

"Việt Nam đã chính thức gia nhập công ước chống tra tấn vào ngày 7/11. Tôi hy vọng rằng qua việc này thì Việt Nam sẽ có một chương trình sâu rộng hơn cho những cơ quan công quyền, áp dụng nguyên tắc quyền con người trong quá trình điều tra xét hỏi, để tránh những vấn đề như ép cung hoặc dùng nhục hình" - Ông Lê Quang Bình chia sẻ.

Quyền con người phải được đẩy mạnh
Nhà báo Hoàng Hường: Chúng ta vẫn nói về quyền làm chủ của người dân, nói về Nhà nước "của dân, do dân và vì dân". Qua những bài học vừa rồi, làm thế nào để quyền làm chủ, quyền con người của người dân được bảo đảm tốt hơn; và Nhà nước phát huy tốt hơn nữa vai trò "của dân, do dân và vì dân"? Vì có vẻ như trong năm qua, các vụ việc liên quan đến pháp lý tương đối nhiều?
Ông Lê Quang Bình: Như các khách mời đã phân tích, thì việc "không biết kêu ở đâu" một phần  là do trách nhiệm không rõ ràng, có nghĩa là người dân chưa biết ngay lập tức được vụ việc này thì ai sẽ là người chịu trách nhiệm, rất khó khăn cho họ.
Tôi hoàn toàn ủng hộ ý kiến của ông Nguyễn Trần Bạt là chúng ta cần phải xây dựng hệ thống trách nhiệm rõ ràng. Tuy nhiên, liên quan đến câu hỏi cụ thể của nhà báo về việc làm thế nào để những vấn đề như án oan sai, hay là những vấn đề vi phạm quyền của người dân được giải quyết một cách thấu đáo thì tôi xin không bàn đến mặt kỹ thuật, nhưng có một số chia sẻ mà tôi nghĩ rất quan trọng cho Việt Nam trong thời gian tới:
Tọa đàm Trực tuyến, kỳ vọng, 2013, 2014, nhục hình, án oan, Nguyễn Thanh Chấn, thủy điện , quyền con người
Ông Lê Quang Bình. Ảnh Lê Anh Dũng
Thứ nhất, ngay bản thân người dân cũng phải được hiểu và được thấm về quyền của mình, Việt Nam phải đẩy mạnh hơn nữa việc giáo dục quyền con người, đặc biệt là trong nhà trường, như các cam kết với quốc tế.  Việc đưa nội dung quyền con người vào trong nhà trường là một bước tiến cần phải thực hiện càng sớm càng tốt... Căn bản điều đó làm cho nguyên tắc về tự do, bình đẳng, về quyền được thấm vào người dân.
Việt Nam đã chính thức gia nhập công ước chống tra tấn vào ngày 7/11 vừa qua, và đây là một trong những bước tiến rất lớn. Tôi hy vọng rằng qua việc này thì Việt Nam sẽ có một chương trình sâu rộng hơn cho những cơ quan công quyền. Đặc biệt là những lực lượng như cơ quan công an, an ninh điều tra để mọi người thực sự áp dụng nguyên tắc quyền con người trong quá trình điều tra xét hỏi, để tránh những vấn đề như ép cung hoặc dùng nhục hình như trường hợp vừa qua của ông Chấn.
Còn về lâu dài, cải cách tư pháp cũng cần phải đẩy nhanh hơn nữa để quá trình tranh tụng ở tòa được diễn ra chất lượng hơn, tránh oan sai.
Trong khủng hoảng có nhiều việc phải làm
Nhà báo Hoàng Hường: Chúng ta vẫn nói về quyền làm chủ của người dân, nói về Nhà nước "của dân, do dân và vì dân". Qua những bài học vừa rồi, vấn đề đặt ra là làm thế nào để quyền làm chủ, quyền con người của người dân được bảo đảm tốt hơn; và Nhà nước cần phát huy tốt hơn nữa vai trò của người dân?
Ông Lê Quang Bình: Như các khách mời đã phân tích thì trong nhiều tình huống khi có sự việc nảy sinh "người dân không biết kêu ở đâu" một phần là do trách nhiệm không rõ ràng, có nghĩa là người dân chưa biết ngay lập tức được vụ việc này thì ai sẽ là người chịu trách nhiệm giải quyết. Điều đó là rất khó khăn cho họ.
Do vậy, tôi hoàn toàn ủng hộ ý kiến của ông Nguyễn Trần Bạt là chúng ta cần phải xây dựng hệ thống trách nhiệm rõ ràng. Tuy nhiên, liên quan đến câu hỏi cụ thể của nhà báo về việc làm thế nào để những vấn đề như án oan sai, hay là những vấn đề vi phạm quyền của người dân được giải quyết một cách thấu đáo thì tôi xin không bàn đến mặt kỹ thuật, nhưng có một số chia sẻ mà tôi nghĩ rất quan trọng cho Việt Nam trong thời gian tới:
Đó là, bản thân người dân cũng phải được hiểu về quyền của mình. Do vậy cần phải đẩy mạnh hơn nữa việc giáo dục quyền con người, đặc biệt là trong nhà trường, như các cam kết với quốc tế. Việc đưa nội dung quyền con người vào trong nhà trường là một bước tiến cần phải thực hiện càng sớm càng tốt...Điều đó làm cho nguyên tắc về tự do, bình đẳng, về quyền được thấm vào mỗi người dân.
Tôi lấy làm vui mừng vì vừa qua Việt Nam đã chính thức gia nhập công ước chống tra tấn vào ngày 7/11 và đây là một trong những bước tiến rất lớn. Tôi hy vọng rằng qua việc này thì Việt Nam sẽ có một chương trình sâu rộng hơn cho những cơ quan công quyền. Đặc biệt là những lực lượng như cơ quan công an, an ninh điều tra để mọi người thực sự áp dụng nguyên tắc quyền con người trong quá trình điều tra xét hỏi, để tránh những vấn đề như ép cung hoặc dùng nhục hình như trường hợp vừa qua của ông Chấn.
Còn về lâu dài, cải cách tư pháp cũng cần phải đẩy nhanh hơn nữa để quá trình tranh tụng ở tòa được diễn ra chất lượng hơn, tránh oan sai.
Nhà báo Hoàng Hường: Từ góc độ thành viên Ủy ban Pháp luật QH, ông Nguyễn Sỹ Cương có ý kiến gì?
Ông Nguyễn Sỹ Cương: Tôi cũng đồng tình với ý kiến của anh Lê Quang Bình, cải cách tư pháp là một chiến lược mà tôi nghĩ là mang tính dài hơi. Nhưng trước mắt để chống được những biểu hiện tiêu cực trong xã hội thì tôi nghĩ rằng cải cách tư pháp cũng chỉ là một giải pháp. Cái quan trọng nhất là chúng ta phải xây dựng một hệ thống trách nhiệm hành chính hết sức rõ ràng như ông Nguyễn Trần Bạt đã nêu.
Bấy lâu nay chúng ta cứ thấy bùng lên chuyện này, chuyện khác nhưng gần như không thấy ai chịu trách nhiệm một cách chính thức về việc ấy. Vì cơ chế lãnh đạo của chúng ta là cơ chế lãnh đạo tập thể. Đúng như ông Bạt nói là tại sao lại có một ông Bộ trưởng đứng trả lời trước Quốc hội là việc ấy là do Thủ tướng Chính phủ.
Trong thực tế thì các chương trình, dự án hay văn bản đều do các bộ, ngành xây dựng trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ được giao và trình Chính phủ hay Thủ tướng Chính phủ, phải “thuyết phục” để Thủ tướng đồng ý phê duyệt hay ký thông qua những việc đó. Thế nhưng về trách nhiệm chính vẫn là của các Bộ trưởng với tư cách là thành viên của Chính phủ. Đó là đối với cấp bộ, còn ở cấp chính quyền địa phương thì sao?! Lâu nay chúng ta cú nghe bao vụ việc xảy ra một cách nhiêm trọng như vụ khai thác đá của doanh nghiệp gây sụp mỏ đá Lèn Cờ ở Nghệ An làm mấy chục người chết vì bị đá chôn vùi, rồi sạt lở bãi thải ở Thái Nguyên vùi lấp hàng bao nhiêu nhà cửa, gia đình, hay vụ cháy rất lớn ở một doanh nghiệp sản xuất giày ở Hải Phòng làm nhiều người chết do không có đường thoát và việc phòng cháy, chữa cháy không tuân thủ quy định của pháp luật, cho đến chuyện gần đây nhất là vụ thực hiện phẫu thuật thẩm mỹ trái phép ở Thẩm mỹ viện Cát Tường...cho chúng ta cảm giác gần như chính quyền bị tê liệt. Bộ máy chính quyền địa phương, nhất là cấp tỉnh, cấp huyện thì bộ phận nào cũng có, đầy đủ các cơ quan chuyên môn từ cấp sở, đến cấp phòng, sở nào cũng có tổ chức thanh tra nhưng chỉ đến khi sự việc xảy ra trên địa bàn thì lúc đó họ mới biết. Tôi cho rằng chuyện hoạt động của thẩm mỹ viện Cát Tường, nếu như chính quyền ở đó làm việc tốt, anh có hệ thống thanh tra, kiểm tra tốt thì không thể xảy ra chuyện làm chui, làm lén như thế được hay như chuyện xây dựng trái phép cả một tòa tháp trên đường Đào Duy Anh – Hà Nội xảy ra nhiều năm trước, họ xây không phép đến cả mười mấy tầng thì chính quyền phường, quận phải biết chứ?! Tại sao đến khi sự việc đã rồi thì chính quyền mới lục tục lo đi “chặt ngọn” và phạt cho tồn tại. Quả là chính quyền địa phương có vấn đề ở đây.
Tọa đàm Trực tuyến, kỳ vọng, 2013, 2014, nhục hình, án oan, Nguyễn Thanh Chấn, thủy điện , quyền con người
Ông Nguyễn Trần Bạt (trái) và ông Nguyễn Sỹ Cương. Ảnh Lê Anh Dũng
Cái bẫy
Nhà báo Hoàng HườngSuốt hai tháng nay báo chí đưa tin gia đình nạn nhân thẩm mỹ Cát Tường dùng các biện pháp để tìm xác; vụ việc chôn hóa chất, thì người dân cũng phải cắm lều, căng bạt để canh công ty Thành Thái tẩu tán hóa chất. Tôi có cảm người dân rất cô đơn. Họ phải tự giải quyết các vấn đề, không thấy bóng dáng của các cơ quan chức năng. Chúng ta có lỗ hổng gì ở đây không?
Ông Nguyễn Trần Bạt: Chính sự tự giải quyết các công việc của nhân dân, như vậy giải thích lý do tại sao chúng ta có nhiều chuyện tệ hại như thế này mà chúng ta vẫn tồn tại; là bởi vì tính tự giác để bảo tồn cuộc sống của mình của người dân. Đấy không phải là một điểm kêu la, mà là một điểm tự hào. Người dân của chúng ta không biết từ lúc nào đã có những năng lực tự gánh vác lấy những vấn đề của mình.
Cuối năm rồi, chúng ta mổ xẻ một cách công phu quá chuyện này tôi không nghĩ là một việc đúng. Kể cả việc của chúng ta đang làm cũng phải làm cho đúng. Tôi nghĩ tất cả những hệ thống truyền thông đã phân tích, mổ xẻ tất cả những sự kiện này chi ly cả rồi.
Vấn đề đặt ra là chúng ta phải dự báo giúp các nhà lãnh đạo của chúng ta trong mớ ngổn ngang các hiện tượng “lâm sàng” như vậy, cái gì cần phải để ý.
Tôi xin góp vốn đầu tiên trong việc chúng ta góp giải pháp đối với Đảng và Nhà nước là trước hết phải xây dựng hệ thống trách nhiệm hành chính rõ ràng. Cái thứ hai xét về mặt kỹ thuật, với tư cách là một người đã từng làm nghề, tôi đã từng làm chủ nhiệm một bộ môn liên quan đến những công trình trong đất, về cơ học đất, tôi có thể nói rằng thủy điện ở Trường Sơn là một vấn đề khổng lồ, nó là một cái bẫy đối với dân tộc chúng ta.
Tôi đề nghị anh Cương phản ánh với Quốc hội, phản ánh với các đồng chí trong Chính phủ phải bỏ tiền ra để khắc phục hậu quả.
Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng có nói đến chuyện xây dựng hệ thống điều khiển xả lũ liên hồ, đấy là một biện pháp có tính chất nhẹ nhất, nó không tác động một cách vật lý đến toàn bộ hệ thống này.
Các hồ chứa nước rải rác cách nhau dăm bảy chục cây số như vậy là một cái bẫy đối với toàn bộ đất nước của chúng ta, không chỉ ở miền Trung. Nếu nó có sự cố ở miền Trung thì người dân sẽ phải di dân ra miền Bắc và vào miền Nam, sẽ tạo ra rối loạn xã hội.
Đây phải thành một chương trình khắc phục hậu quả chiến lược. Tôi góp cái thứ nhất là chủng loại xây dựng thể chế; thứ hai là xác định những vấn đề trọng yếu của khoa học và công nghệ.
Tọa đàm Trực tuyến, kỳ vọng, 2013, 2014, nhục hình, án oan, Nguyễn Thanh Chấn, thủy điện , quyền con người
Ảnh: Lê Anh Dũng
Tôi nghĩ trong khủng hoảng có rất nhiều việc phải làm và cái gì cũng quan trọng, nhưng chúng
Ông Lê Quang Bình: Tôi đồng tình với chia sẻ của ông Nguyễn Trần Bạt đó là người dân Việt Nam rất kiên cường và sáng tạo trong việc giải quyết những vấn đề của mình. Quan trọng là làm sao Nhà nước đưa ra được cơ chế để phát huy.
Tôi nghĩ trong khủng hoảng có rất nhiều việc phải làm và cái gì cũng quan trọng, nhưng chúng ta phải đặt câu hỏi là tại sao nó có khủng hoảng? Rõ ràng đó là nền tảng. Tôi nghĩ thứ nhất, sau khi Hiến pháp đã thông qua chúng ta bắt đầu xây dựng những bộ luật liên quan để triển khai được những định hướng lớn mà Hiến pháp đã vạch ra.
Một điều nữa mà tôi rất mong muốn bên Quốc hội cần xây dựng luật về hội theo quy định tại điều 25 Hiến pháp vừa thông qua. Tôi nghĩ rằng chúng ta thực sự cần một luật về hội để người dân có thể tham gia đóng góp. Nó tạo ra một hành lang pháp lý để những người như ông Nguyễn Trần Bạt chẳng hạn góp ý trực tiếp vào những chiến lược hoặc những quy hoạch về thủy điện, từ đó chúng ta có thể tránh được nhiều hậu quả.
Thứ hai, tôi luôn luôn tin vào văn hóa và nền tảng quan trọng của văn hóa. Tôi nghĩ rằng bất cứ một xã hội nào muốn phát triển hay không thì văn hóa phải được trau dồi, được bồi đắp và được phát triển. Ở Việt Nam trong thời gian vừa qua phát triển quá quan tâm đến kinh tế mà quên mất mảng về văn hóa. Tư duy về phát triển văn hóa của mình rất cũ, tức chúng ta vẫn quản lý theo kiểu hành chính kiểu xin cho. Nên để người dân và những hội chuyên ngành quyết định.
Thứ ba, cái này rất chung tôi cũng không rõ sẽ thực hiện như thế nào, nhưng tôi nghĩ Nhà nước làm sao xã hội có thể tôn trọng được những sự khác biệt trong cuộc sống. Tất cả những cái gì gọi là mới, là sáng tạo, là phát triển đều rất khác những cái cũ.
 (Còn tiếp)

Tuần Việt Nam - Clip: Bạt Tuấn/Vietnamnet

Popular posts from this blog

Những tên làng kỳ lạ nhất VN