Vụ ông Chấn tù oan: GĐ Công an tỉnh "vừa đá bóng, vừa thổi còi"?


Chỉ khi nào có một bản án có hiệu lực pháp luật tuyên ông Chấn không phạm tội thì lúc đó sẽ xác định theo luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Giám đốc Công an tỉnh Bắc Giang chịu trách nhiệm cao nhất?
Mới đây, vợ chồng ông Nguyễn Thanh Chấn và bà Nguyễn Thị Chiến đã có mặt tại Văn phòng luật sư Công Lý Việt để nhờ sự trợ giúp pháp lý. Chánh án TAND Tối cao cũng đã ban hành quyết định tái thẩm hai bản án phúc thẩm và sơ thẩm đối với ông Nguyễn Thanh Chấn, người đã ở tù 10 năm về tội giết người.
Nhìn lại toàn bộ vụ án oan kéo dài 10 năm trời này, một câu hỏi đặt ra: Ai sẽ phải chịu trách nhiệm cao nhất cho 10 năm tù oan của ông Chấn?

 Ông Chấn trở về vẫn chưa được tuyên vô tội. (Tuổi Trẻ)
Ông Chấn trở về vẫn chưa được tuyên vô tội. (Tuổi Trẻ)
Mới đây, tờ Người Đưa Tin dẫn lời tiến sĩ Trịnh Hòa Bình, Giám đốc Trung tâm Dư luận xã hội và truyền thông đại chúng (Viện Khoa học Xã hội Việt Nam): “Trong vụ án này, người có trách nhiệm cao nhất là ông Phạm Văn Minh - khi đó là Phó Giám đốc Công an tỉnh Bắc Giang, bây giờ là Giám đốc”.
Liên hệ với vị này chiều 20/11 để làm rõ thêm, ông Bình nêu quan điểm: “Theo tôi, ông Phạm Văn Minh, Giám đốc Công an tỉnh Bắc Giang (trước đó là Phó giám đốc) phải chịu trách nhiệm cao nhất. Tại thời điểm xảy ra vụ việc, ông Minh là thủ trưởng, là người ký văn bản điều tra”.
Ông Bình bảy tỏ thắc mắc: “Trên thực tế, ông Minh là người phải chịu kiểm điểm chứ sao lại là người xem xét và chịu trách nhiệm xem xét, hoàn tất giải trình của 6 điều tra viên bị tình nghi ép cung ông Chấn thì không thuyết phục dư luận. Khi người ta đặt vấn đề khuất tất oan sai thì ông Minh phải loại ra khỏi vòng chứ sao lại hỏi ý kiến. Sau 10 năm, giờ ông ấy đã thăng chức trở thành người đứng đầu, có trách nhiệm cao nhất đồng thời là người phát ngôn thì làm sao tiếng nói khách quan được?”.
Cũng theo tiến sĩ Hòa Bình, khi xử lại, nếu không đủ chứng cứ kết luận Lý Nguyễn Chung phạm tội thì theo logic của họ, ông Chấn vẫn là tội phạm. Lẽ ra, phải tuyên bố ông Chấn không có tội rồi mới xử vụ kia. Đằng này, chờ xử xem Chung có tội không thì việc ông Chấn phụ thuộc vào Chung là vô lý. Hai vụ việc này độc lập với nhau.
Cựu thẩm phán Phạm Công Út: Nói về trách nhiệm là hơi sớm
Cùng nhìn nhận quanh vụ việc này, cựu thẩm phán, luật sư Phạm Công Út (hiện là Giám đốc Công ty luật TNHH MTV Phạm Nghiêm) khẳng định: “Một người chỉ được xem là có tội hay không có tội theo 1 bản án đã tuyên có hiệu lực pháp luật mà thôi. Hiện tại, chưa có một bản án tuyên ông Chấn không phạm tội đã có hiệu lực pháp luật nên đặt vấn đề trách nhiệm bồi thường thuộc về ai là hơi sớm.

 Cựu thẩm phán, luật sư Phạm Công Út (hiện là Giám đốc công ty luật TNHH MTV Phạm Nghiêm
Cựu thẩm phán, luật sư Phạm Công Út (hiện là Giám đốc công ty luật TNHH MTV Phạm Nghiêm). Ảnh: Internet.
 
Chỉ khi nào có một bản án có hiệu lực pháp luật tuyên ông Chấn không phạm tội thì lúc đó sẽ xác định theo luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, cơ quan xét xử cấp phúc thẩm đã từng tuyên án ông Chấn sẽ là người chịu trách nhiệm cuối cùng và phải bồi thường. Lúc đó, ông Chấn mới được quyền thương lượng, yêu cầu bồi thường hoặc khởi kiện”. 
Đồng quan điểm với tiến sĩ Trịnh Hòa Bình, luật sư Út cho rằng, ông Phạm Văn Minh, Giám đốc Công an tỉnh Bắc Giang khi đó với cương vị Phó Giám đốc đã ký quyết định khởi tố ông Chấn, giờ lại đứng ra điều tra lại 6 điều tra viên bị cáo buộc ép cung ông Chấn sẽ là không khách quan mà sự việc cần phải do Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao mới đúng.
“Nói về trách nhiệm cá nhân, nếu có những người tiến hành tố tụng có hành vi bức cung, nhục hình trái pháp luật theo đơn tố cáo của ông Chấn, và các hành vi trái pháp luật ấy phải được chứng minh bằng 1 kết luận thì lúc đó luật pháp sẽ quy buộc trách nhiệm cá nhân. Hiện nay, ngoài  lời trình bày của ông Chấn ra thì chưa  có 1 chứng cứ nào khác, do đó dư luận xã hội dễ bị phẫn uất theo lời kể của ông Chấn. Dựa trên nền tảng khoa học pháp lý sẽ thấy vụ án này vẫn chưa đến hồi kết thúc”, luật sư Út nói.
Có thể thấy, việc làm của ông Minh giống như “vừa đá bóng, vừa thổi còi”, chưa nói về chức vụ, quyền hạn của ông Minh ở thời điểm hiện tại. Chỉ nhìn sự đối lập giữa việc 10 năm trước, ông Minh là người ký quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can, giờ lại là người trả lời việc các điều tra viên có ép cung hay không thì liệu có khách quan?
Trả lời trên báo Người lao động hôm 10/11, ông Thân Văn Khoa, Phó bí thư thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Bắc Giang nói về trách nhiệm của ông Minh: “Thời điểm đấy ông Minh là Thủ trưởng Cơ quan cảnh sát điều tra là đúng rồi. Còn trách nhiệm thế nào phải làm rõ các nội dung đó ra, chứ bây giờ nhận định thì hơi khó. Nếu vi phạm thì chắc cả kiểm sát, cả công an đều có trách nhiệm hết. Liên quan đến ai thì phải xử lý đến đấy”.
Éo le ở chỗ, trái banh trách nhiệm này của ông Minh đã được đẩy về phía tòa án. Lý do là vụ việc ông Minh quyết định sau đó đã được thông qua một bản án cấp sơ thẩm rồi đến cấp phúc thẩm.