Camera và luật sư

Vụ án Nguyễn Thanh Chấn đã “chấn động” đến nghị trường, ngay khi phiên chất vấn Chánh án TAND Tối cao Trương Hòa Bình bắt đầu sáng 21.11.

Những bức xúc lâu nay về án oan sai và vụ Nguyễn Thanh Chấn như một điển hình nên dư luận đồng loạt lên tiếng suốt tháng qua. Chính vì vậy nên đại biểu Nguyễn Bá Thuyền đã hỏi thẳng Chánh án Tòa Tối cao rằng: “Liệu còn bao nhiêu con thỏ mà bị tuyên là gấu hay không?”.
ép cung, án oan, luật sư, camera
Phó Chủ nhiệm UB Tư pháp Lê Thị Nga đề nghị lắp camera ở phòng hỏi cung. Ảnh: Minh Thăng
Tất nhiên ông Trương Hòa Bình không trả lời được câu hỏi này vì còn biết bao nhiêu vụ án có thể oan sai nhưng không được phát hiện. Cái may mắn có người tự thú nhận tội như trong vụ ông Chấn e khó có trường hợp thứ hai, và oan sai thì muôn hình vạn trạng, may ra chỉ có trời xanh mới thấu.
Nhưng dù ở tình trạng nào, oan sai đều từ một trong hai nguyên nhân, đó là do trình độ của cán bộ tố tụng hạn chế, hoặc do bức cung nhục hình. Vậy mà, đối với tình trạng nhục hình, nạn nhân nói có, cán bộ điều tra nói không, khó có thể xác định được. Khi trả lời đại biểu Lê Thị Nga về điều này, chính ông Trương Hòa Bình cho rằng: “Việc hội đồng xét xử phát hiện ra có ép cung hay không rất khó. Điều này phải được điều tra”.
Mà khó thật, nếu đi hỏi điều tra viên có bức cung nhục hình hay không thì vô phương tìm được sự thật. Lời hăm dọa, chuyển phòng suốt đêm không cho ngủ, lấy búa dao để khủng bố tinh thần thì làm gì có dấu vết để lại. Cũng có những trường hợp bị đánh đập đến mức để lại vết sẹo trên thân thể, nhưng người ta cũng có thể cãi phăng đó là vết sẹo của nạn nhân bị thương tích từ một nguyên nhân khác, không do điều tra viên gây ra. Chịu thua!
Vậy thì, đề nghị mà đại biểu Lê Thị Nga đưa ra tại Quốc hội về việc thực hiện lắp camera giám sát tất cả các cuộc hỏi cung xem ra phải được tính tới. Cách thức này không mới vì nhiều nước đã áp dụng, nó sẽ giúp cho các cơ quan giám sát biết được có bức cung nhục hình hay không để khỏi cãi nhau rầy rà vô ích.
Nhưng liệu cái camera có giúp cho “thỏ” không trở thành “gấu” như cách nói của đại biểu Nguyễn Bá Thuyền hay không?
Có thể trả lời rằng, chỉ hạn chế bức cung nhục hình nhưng chưa thật sự đảm bảo quyền của công dân khi bị tạm giam, tạm giữ để điều tra.
Ở đây, có một chủ thể khác được luật pháp quy định có quyền tham gia từ giai đoạn điều tra, từ khi bị can bước vào phòng hỏi cung - đó là luật sư. Thế nhưng, nhưng trên thực tế, luật sư chưa được tôn trọng trong việc thực hiện cái quyền đó của họ khi tham gia bảo vệ quyền và lợi ich của thân chủ.
Để khỏi phải cãi nhau về điều tra viên có bức cung nhục hình hay không, để hạn chế tối đa oan sai đặc biệt là trong các vụ án hình sự, thì chỉ cần làm hai việc, lắp cái camera trong phòng hỏi cung và tôn trọng quyền hành nghề của luật sư.
Chân Tâm/ Theo Dân Việt/Vietnamnet