Người Khùa: Tộc người thông minh (II) Tục cưới ba lần

Người Khùa sống mơ mộng, tin vào thế giới quan nhẹ nhàng, vậy nên người đàn ông lớn lên phải cưới vợ đúng ba lần. Lần thứ nhất khi trai tráng, chàng trai cùng ông cậu đến nhà gái “bắt vợ”.
Người Khùa có tục cưới ba lần


Bữa bắt vợ diễn ra êm đềm, họ đập mạnh vào chân cầu thang nhà sàn, bố mẹ cô gái ra cửa canh. Ông cậu của chàng trai đưa vào thanh kiếm, và một gà, một rượu làm lễ. Bố mẹ vợ giả lờ uống rượu với cậu, chàng trai rón rén vào phòng đưa cô gái về nhà làm vợ.
Xóm nhỏ người Khùa bên bờ lau trắng

Một tuần sau, chàng trai đưa cô dâu về lại bố mẹ vợ làm lễ cơm thưa trình thành con rễ, ở lại một ngày đốn củi đầy bếp mới về như cái ơn bố mẹ đã sinh ra người vợ mình đã có. Vợ chồng cật lực làm lụng, đến khi tích luỹ đầy đủ gia sản, ướm được lễ lạt, họ lại làm lễ cưới thứ hai, mời bà con xóm bản đến chung ly rượu. Có người làm lễ cưới thứ hai ấy được gọi là lễ cưới ngãi khi đã đầu bạc, nhưng cũng có người làm lễ ngãi ấy sau vài năm đồng cam cộng khổ với vợ con.
          Nhưng lễ cưới lần thứ ba mới quan trọng với một người đàn ông Khùa thực thụ. Đó là lễ cưới rôm rả, long trọng nhất cuộc đời. Đám cưới đó thể hiện uy lực của bản lĩnh người Khùa khi quanh họ có con đàn, cháu đống về bên sân nhà sàn, bưng đầy từng ché rượu, từng cái áo truyền thống đính dày các đồng bạc quanh cổ áo. Heo được mổ, bò được cột bên nhà sàn chờ thịt, gạo nếp, khách khứa vào ra ăn uống tấp nập. Đám cưới tốn kém nhưng đó là phong tục phải làm. Vì quá tốn nên nhiều người Khùa lớn tuổi quá nghèo đã không thể thực hiện được. Họ chết đi, con trai trưởng phải gánh vác trọng trách làm đám cưới cho ba mẹ. Người Khùa gọi đó là “đám cưới ma”. Đấy là cách đạo hiếu trong sâu thẳm tâm linh người Khùa gửi gắm. Hồ Phòm nói: “Người Khùa không thể bỏ đám cưới ma được. Bỏ thì tộc người Khùa không còn văn hoá riêng nữa rồi”.
          Cám cưới ma tưng bừng rộn rã, lau cũng phần phật vui, núi đá cũng chao chiêng trong men rượu ngô, mây trời cũng chung chiêng dưới vành khăn người Khùa. Con vật trong rừng cũng thủ thỉ bằng tiếng kêu vui như chúc phúc đám cưới ma. Người Khùa có câu: “Nước thượng nguồn kết duyên nhiều bến, núi của trời bén ngãi với đất, con người phải có ba lần cưới mới hợp hoà với tự nhiên”.
          Quả là tộc người thông minh.
Cu Làng Cát