Miên man miền hang động

          Các chuyên gia hang động từ Anh nói với tôi rằng, Quảng Bình là địa phương trứ danh về sở hữu các hang động danh tiếng toàn cầu. Cổ tích đang được viết lên từ những chuyến đi khám phá hang động ở miền núi đá vôi nơi đây bởi đoàn chuyên gia hang động Hoàng gia Anh. Mỗi bước đi khám phá, luôn mở ra các phát hiện mới ngỡ ngàng giới địa mạo địa chất.

Buồng hang được mạnh danh căn phòng phục hưng ở Khe Ry. Ảnh: BCRA
(British Cave Research Association)

1.Tháng tư năm 2009 khi Sơn Đoòng được các chuyên gia như Howard Limbert công bố trước báo giới tại Quảng Bình, rằng không nghi ngờ gì nữa, đây là hang động lớn nhất thế giới với chiều rộng lên đến 250m, chiều cao có nơi hơn 150m. Tất cả những thông số vĩ đại của Sơn Đoòng được công bố như các kỷ lục thế giới. Nhưng sự chủ quan của đoàn thám hiểm Hiệp hội hang động Hoàng gia Anh đã bị tạp chí danh tiếng National geographic (Hoa Kỳ) lên tiếng kiểm chứng. Một năm sau đó, các nhà địa lý hàng đầu của tạp chí này cùng đoàn của Howard Limbert lên trở lại Sơn Đoòng để thị thực các thông số toàn cầu cho Sơn Đoòng. Và kênh truyền hình của tạp chí địa lý lừng danh đã công nhận điều này ngay sau chuyến đi 10 tháng.

Hang động Quảng Bình
luôn thu hút giới khám phá thế giới.
Ảnh: BCRA

          Nhưng điều quan trọng mà nhiều người chưa biết đến là việc hình thành hang động Sơn Đoòng này không phải theo cách truyền thống của các nhà địa mạo vẫn nghĩ, là đá vôi bị hoà tan bởi nước mưa, lâu dần theo thời gian hàng triệu năm, nước bào mòn các hoà tan thành hang động vĩ đại. Với siêu hang động Sơn Đoòng câu chuyện ở một hướng khác, nó nằm trên một đường đứt gãy hướng Bắc-Nam, chính trục đứt gãy này tạo điều kiện cho hang động lớn nhất thế giới hình thành một cách mạnh mẽ qua dòng chảy không gì cản được của dòng nước lũ và bào mòn thành hang động tuyệt vời mà các nhà khoa học gọi là “Một vũ trụ bị bỏ quên nằm ẩn mình trong một hệ sinh thái độc đáo. Điều này không được tìm thấy ở bất kỳ nơi nào khác trên hành tinh này”. Các nhà khoa học Mỹ ví von, đây như là “chén thánh” đối với các nghiên cứu sinh học, địa mạo trái đất.

Dòng chảy trong đứt gãy Sơn Đoòng
Ảnh: BCRA

          Người ta cũng phát hiện trong lòng nó, một khu rừng cách mặt đất 400m, độc nhất vô nhị trên hành tinh. Bất cứ ai khi đặt chân đến khu rừng này đều trầm trồ bỡi đó là tiếng vọng của di sản cổ xưa về rừng rậm sót lại ở dưới mặt đất 400m, các thân cây tự tiến hoá bằng cách vươn cao, không phát triển đường kính, mà vươn cao để tạo thành cách sống mới với thế giới yếu sáng. Nhưng điều kỳ lạ là trong trường hợp tối đen của hang động, người ta nghi ngờ không thể loài nào sống được, thì nhà sinh học Becher phát hiện một loài rận gỗ mới với thế giới. Nó là loài có đôi mắt thô sơ, bị “mù”, tức sống không cần mắt mà cảm giác từ bộ râu với các xung động nhạy cảm.

Phòng hổ phách trong hang Khe Ry
Ảnh: BCRA

          Sơn Đoòng đã có sức hút kỳ lạ với BBC, NatGeo và nhiều kênh truyền thông lớn. Người ta cứ tưởng, tương lai tới, các chuyên gia thế giới không tìm kiếm thám hiểm ở đây, nhưng vào năm tới tại Phong Nha-Kẻ Bàng, chuyên gia Howard Limbert còn cho rằng, với các hiểu biết về khoa học, rất có thể một hang động lớn hơn Sơn Đoòng đang ẩn nấp đâu đó. Bởi với ông, bằng con mắt nhà nghề, dòng lũ trong Sơn Đoòng cần có một hang động khác cực lớn tiêu hoá hết, vùng hạ du, Hang Én quá nhỏ không đảm đương nổi việc này, mà là một hang động khác lớn hơn và ông đang quyết tâm một chuyến trở lại tìm kiếm sự lật đổ mới với Sơn Đoòng.

Cửa hang Người Lùn tròn vạnh tuyệt tác tự nhiên
Ảnh: BCRA

          2. Nhiều nhà khoa học nhấn mạnh điều ngẫm nghĩ từ cuộc tìm kiếm hang động lớn nhất thế giới với người Anh. Họ hoàn toàn bất ngờ sự vĩ đại của thế giới hang động lại nằm ở Quảng Bình, Việt Nam mà không phải ở Amazon (Brazin) hay bất cứ nơi nào khác của thế giới. Ông cũng từng tin với đồng nghiệp và các nhà khoa học khác rằng, thế kỷ XXI không thể tìm ra đâu một nơi trên trái đất ít dấu chân người, nhưng thực tế người ta đã tìm ra Sơn Đoòng, nơi con người chưa từng đặt chân. Và trong lịch sử của National Geographic chưa hề có một hang động nào chiếm nhiều thời lượng phát sóng trên NatGeo, tạp chí viết và tạp chí ảnh của hội địa lý Hoa Kỳ. Ngay từ tháng đầu tiên của năm 2011, Sơn Đoòng thu hút trên mạng gần 20 triệu lượt truy cập, và từ đó đến nay con số là hơn 100 triệu lượt theo dõi.

Ngọc đá trong Sơn Đoòng
Ảnh: BCRA

          Các chuyên gia nước ngoài thừa nhận rằng, chưa có bất cứ di sản nào của Việt Nam lại cùng một lúc thu hút sự chú ý của tất các các hãng truyền thông lớn. Và khó lặp lại lần thứ hai, một di sản nào đó của Việt Nam được truyền hình National Geographic làm phim và phát sóng đến 180 quốc gia với thời lượng phát sóng trong năm 2011 mỗi tháng 15 lần. Người ta cũng tin rằng, Sơn Đoòng xứng đáng sánh vai với 7 kỳ quan cổ đại của nhân loại. Bởi tầm mức của Sơn Đoòng quá đặc biệt và vượt ra khỏi các tưởng tượng của tư duy thông thường.

Các nhà khoa học đã hoàn thành
 hồ sơ hơn 148km hang động
Ảnh: BCRA

          3. Tôi đã từng đặt chân vào 36 hang động từ các huyện Lệ Thuỷ, Quảng Ninh, Bố Trạch, Minh Hoá. Đó là những cung đường hang động cuốn hút, là gia tài mà thế hệ mai sau được hưởng. Giáo sư Nguyễn Quang Mỹ, người đầu ngành về địa mạo địa chất Việt Nam nói rằng, những viên sỏi đá trong lòng hang 400 triệu năm có những trở mình do nước. Dòng nước chảy miệt mài từ đầu nguồn đến cuối nguồn, các viên sỏi cuội trở mình trong 400 triệu năm đó, thổn thức cùng nước, chia sẽ trở mình cùng nước để tạo ra vô vàn khối thạch nhũ tráng lệ. Đấy là chứng nhân của 400 triệu năm, cũng là hồi ức của thời gian dội lại cho con người chiêm ngưỡng.

          Gia tài hang động với Quảng Bình đã vượt tầm địa giới nhỏ bé của đòn gánh miền Trung. Đó là gia sản nước Việt gìn giữ ngàn vạn năm như báu vật quốc gia, và nay nó dần được đánh thức từng phần từng phần như các câu chuyện cổ tích đang dần viết lên các hồi kết có hậu mà UNESCO thế giới công nhận là di sản nhân loại.

Box: Các nhà khoa học đã thảm hiểm được 148km hang động tại Quảng Bình. Trong đó riêng huyện Bố Trạch nơi sở hữu các hang động Sơn Đoòng, Thiên Đường, Khe Ry…chiếm hơm 100km. Về tương lai sẽ tiếp tục thám hiểm các hang động mới để vẽ tiếp bản đồ hang động về hệ thống hang sông và hang khô một cách hoàn chỉnh.

Cu Làng Cát